Po serii pożarów w rosyjskich rafineriach pojawiły się doniesienia o nowym sposobie sterowania ukraińskimi dronami.

Pod koniec października i na początku listopada 2026 roku ukraińskie drony ponownie zaatakowały rosyjskie rafinerie ropy naftowej. Pożary odnotowano między innymi w Nowokujbyszewsku, Kstowie i Jarosławiu. Kolejne uderzenia dotknęły również zakładów w Riazaniu i Kraju Krasnodarskim. Rosyjskie kanały wojskowe zaczęły tymczasem rozpowszechniać doniesienia o izraelskich terminalach satelitarnych HiSKY, które miałyby zwiększać możliwości ukraińskich bezzałogowców.

Te doniesienia pojawiają się w momencie, gdy skutki ukraińskich ataków na rosyjski przemysł naftowy stają się coraz bardziej widoczne. Niezależne analizy potwierdzają poważne zakłócenia produkcji paliw, choć nie ma dowodów, że odpowiada za nie właśnie technologia opisywana przez rosyjskich komentatorów.

Seria uderzeń w rosyjskie rafinerie

30 października doszło do pożaru w rafinerii w Nowokujbyszewsku w obwodzie samarskim. Następnego dnia informowano o ataku na zakłady naftowe w Ufie, a 1 listopada o uszkodzeniach instalacji przemysłowej w Kstowie, gdzie znajduje się rafineria Łukoilu. Kolejny poważny atak przeprowadzono 3 listopada na rafinerię Sławnieft-JANOS w Jarosławiu.

W przypadku Jarosławia rosyjskie władze potwierdziły uszkodzenia infrastruktury zakładu i obrażenia dwóch pracowników. Jak podała agencja Reuters, na terenie rafinerii wybuchł pożar. Z kolei Bloomberg poinformował 6 listopada, powołując się na osobę znającą sytuację, że zakład wstrzymał całą przeróbkę ropy po ataku z 3 listopada. Rafineria ma zdolność przetwarzania około 300 tys. baryłek dziennie.

Nie oznacza to jednak trwałego zniszczenia przedsiębiorstwa. Zakłady rafineryjne składają się z wielu instalacji, a uszkodzenie jednej z nich może ograniczyć lub czasowo zatrzymać produkcję. Rzeczywisty koszt ataku zależy od rodzaju zniszczonego wyposażenia, możliwości jego naprawy oraz czasu potrzebnego na ponowne uruchomienie produkcji.

Ukraińskie ataki przynoszą wymierne straty

Skala problemów rosyjskiego sektora rafineryjnego została opisana przez Międzynarodową Agencję Energetyczną (IEA). Według analizy opublikowanej 17 września 2026 roku przerób ropy w Rosji spadł w czerwcu do 3,8 mln baryłek dziennie, czyli poziomu najniższego od ponad 20 lat i około 30% niższego niż rok wcześniej.

Agencja wskazała również na spadek produkcji benzyny o około 20% oraz oleju napędowego o blisko 30% w porównaniu z 2025 rokiem. W pierwszych ośmiu miesiącach 2026 roku do trafienia jednej z rosyjskich rafinerii dochodziło średnio raz na trzy dni. Powtarzające się uderzenia zwiększają koszty napraw i utrudniają utrzymanie ciągłości produkcji. Na wyniki sektora wpływają jednak również inne czynniki, dlatego całego spadku nie można automatycznie przypisywać wyłącznie atakom dronów.

Jeszcze dokładniejszy obraz przedstawił dziennik The Washington Post. W śledztwie opublikowanym 11 października dziennikarze przeanalizowali zdjęcia satelitarne dokumentujące skutki 54 uderzeń przeprowadzonych od kwietnia do sierpnia. W ponad połowie zbadanych przypadków stwierdzono prawdopodobne uszkodzenia instalacji odpowiedzialnych za przygotowanie i podstawową destylację ropy. W innych przypadkach trafienia dotyczyły również urządzeń służących do dalszego przetwarzania surowca.

Wyniki tego śledztwa wskazują na systematyczne uderzenia w istotne elementy procesu produkcyjnego. Nie potwierdzają natomiast, że całe rafinerie są niszczone bez możliwości odbudowy. Część zakładów wraca do pracy po naprawach, a czasowe przerwy w atakach pozwalają zwiększać produkcję.

Rosyjskie kanały wskazują na izraelską technologię HiSKY

Na tle kolejnych uderzeń rosyjskie kanały wojskowe zaczęły rozpowszechniać informacje, że Ukraina wykorzystuje terminale łączności satelitarnej izraelskiej firmy HiSKY. Według tych doniesień urządzenia mają umożliwiać przekazywanie danych między operatorami a dronami podczas lotu, co potencjalnie pozwalałoby na aktualizowanie zadań bezzałogowców.

Historia nie pojawiła się dopiero po listopadowych atakach. Już 29 października rosyjski Koordynacyjny Ośrodek Pomocy Noworosji opublikował materiał dotyczący terminala łączności satelitarnej HiSKY, rzekomo odnalezionego w ukraińskim dronie. Dokładny model urządzenia nie został niezależnie potwierdzony. Nie przedstawiono również niezależnie zweryfikowanych dowodów pozwalających ustalić pochodzenie urządzenia i potwierdzić jego wykorzystanie podczas konkretnej operacji.

Firma HiSKY rzeczywiście istnieje i produkuje systemy łączności satelitarnej. Jej oficjalna dokumentacja opisuje między innymi płaskie terminale z elektronicznie sterowanymi antenami, współpracujące z satelitami na różnych orbitach. Technologia tego rodzaju może służyć do przesyłania danych z poruszających się urządzeń, jednak samo jej istnienie nie dowodzi, że została zastosowana w ostatnich ukraińskich atakach.

Rosyjskie publikacje łączą firmę również z izraelskim wywiadem. Były dyrektor Mosadu Tamir Pardo rzeczywiście pełnił funkcję prezesa HiSKY, lecz nie był założycielem przedsiębiorstwa. Przedstawianie firmy jako projektu stworzonego przez kierownictwo Mosadu jest więc nieprecyzyjne.

Czy ukraińskie drony działają jak inteligentny rój?

Najdalej idące twierdzenia rosyjskich komentatorów dotyczą możliwości koordynowania wielu bezzałogowców jednocześnie. Według tej wersji operatorzy mieliby otrzymywać informacje o przebiegu ataku i odpowiednio zmieniać zadania kolejnych maszyn. Niektórzy autorzy określają to mianem inteligentnego roju.

Nie przedstawiono jednak publicznie dostępnych, niezależnie zweryfikowanych dowodów potwierdzających taki sposób prowadzenia ostatnich operacji. Łączność satelitarna i autonomiczna koordynacja grupy dronów to dwa różne zagadnienia. Możliwość przesłania komendy do pojedynczego urządzenia nie oznacza jeszcze, że wiele maszyn współpracuje ze sobą jako jeden zautomatyzowany system.

6 listopada ukraiński specjalista w dziedzinie łączności radiowej Serhij Beskrestnow, znany jako „Flash”, skomentował rosyjskie doniesienia, ale ich ani nie potwierdził, ani nie zdementował. Wyjaśnił, że podobne rozwiązania satelitarne są znane od lat. Zwrócił również uwagę na ograniczenia związane z opóźnieniem transmisji przez satelity geostacjonarne.

Nie ma także podstaw do twierdzenia, że opisywana technologia jest całkowicie odporna na rosyjskie środki walki elektronicznej albo pozwala Ukrainie całkowicie uniezależnić się od amerykańskich usług satelitarnych. Są to interpretacje pojawiające się w rosyjskich publikacjach, a nie ustalone fakty.

O skuteczności ataków decyduje czas zatrzymania produkcji

Potwierdzone dane pozwalają stwierdzić, że ukraińska kampania przeciwko rosyjskim rafineriom powoduje poważne zakłócenia pracy sektora paliwowego. Kolejne uderzenia mogą zwiększać koszty napraw, ograniczać dostępność paliw oraz utrudniać przywracanie pełnych zdolności produkcyjnych. Nie oznacza to jednak, że każdy zaatakowany zakład zostaje całkowicie wyłączony z eksploatacji.

Ostatecznym miernikiem skuteczności tej kampanii pozostają rzeczywiste straty produkcyjne i czas potrzebny na ich usunięcie. Rosyjskie spekulacje o terminalach HiSKY i inteligentnych rojach nie wyjaśniają jeszcze, w jaki sposób przeprowadzono ostatnie ataki. Potwierdzają natomiast rosnące zainteresowanie rosyjskich komentatorów możliwościami ukraińskich bezzałogowców dalekiego zasięgu.