Polska i Ukraina przeciw międzynarodowym narkokartelom

7 listopada 2026 roku prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski poinformował, że ukraińskie służby dysponują informacjami o rozpoczęciu działalności w Polsce przez międzynarodową grupę przestępczą ChimProm. Według prezydenta organizacja próbuje również wejść na niemiecki rynek narkotyków syntetycznych. Zapowiedział przekazanie zgromadzonych informacji zagranicznym partnerom.

Wiadomość pojawiła się kilka dni po ujawnieniu przez ukraińskie organy antykorupcyjne sprawy dotyczącej podejrzeń o współpracę wysoko postawionych funkcjonariuszy z przestępczym podziemiem. Jednak historia walki z narkokartelami ma także drugą, znacznie mniej nagłośnioną stronę. To lata pracy polskich i ukraińskich policjantów, śledczych, prokuratorów oraz specjalistów, którzy wspólnie rozbijali międzynarodowe sieci produkcji i handlu narkotykami.

Ich działania nie ograniczały się do spektakularnych zatrzymań. Obejmowały wielomiesięczne śledztwa, analizę danych, zabezpieczanie dowodów, współpracę z Europolem i Eurojustem, identyfikowanie przepływów finansowych oraz likwidowanie infrastruktury umożliwiającej przestępcom odbudowę działalności. Aby zrozumieć znaczenie tej współpracy, warto prześledzić jej konkretne rezultaty.

2024: wspólne działania, które rozbiły pierwsze wielkie struktury

W lutym 2024 roku Centralne Biuro Śledcze Policji i ukraiński Departament Zwalczania Przestępczości Narkotykowej poinformowały o rozbiciu międzynarodowej grupy znanej jako „Dwudziestki”. Śledczy ustalili, że jej członkowie wykorzystywali Polskę jako jeden z elementów szlaku przemytniczego. Substancje potrzebne do produkcji narkotyków trafiały między innymi z Egiptu przez Polskę do Ukrainy.

W Warszawie polscy funkcjonariusze zatrzymali trzy kurierki przewożące pseudoefedrynę, czyli substancję występującą w niektórych lekach, która może zostać nielegalnie wykorzystana do produkcji narkotyków syntetycznych. Równolegle ukraińscy śledczy prowadzili działania przeciwko zapleczu produkcyjnemu organizacji. Operację wspierała europejska platforma współpracy policyjnej EMPACT.

W LICZBACH | Operacja przeciwko grupie „Dwudziestki”, luty 2024

• 15 zatrzymanych osób w całym postępowaniu.
• 3 zlikwidowane laboratoria narkotyków.
• 230 kg zabezpieczonej marihuany i 6 kg metamfetaminy.
• 83 kg pseudoefedryny, w tym 77 kg przejętych w Polsce.
• Wartość zabezpieczonych narkotyków i substancji przekraczająca 11 mln zł.

Kolejna duża operacja nastąpiła w sierpniu 2024 roku. Tym razem polscy i ukraińscy funkcjonariusze uderzyli w sieć zajmującą się produkcją syntetycznych opioidów i katynonów. W Polsce odkryto wyjątkowo niebezpieczne laboratorium wytwarzające metadon, a działania w obu państwach objęły również zakłady produkujące inne substancje psychoaktywne.

Według danych CBŚP zabezpieczono wówczas 195 kg krystalicznego metadonu i 153 kg alfa-PVP, a zatrzymano siedem osób. Sprawa pokazała, że międzynarodowy narkobiznes nie polega wyłącznie na przemycie gotowego towaru. Produkcja, dostęp do substancji chemicznych, transport, finansowanie i sprzedaż mogą odbywać się w różnych państwach, pozostając elementami jednego przestępczego przedsięwzięcia.

2025: polscy prokuratorzy i ukraińscy śledczy w jednym zespole

13 maja 2025 roku kolejne skoordynowane działania odbyły się jednocześnie w Polsce i Ukrainie. Funkcjonariusze poznańskiego zarządu CBŚP, prokuratorzy Prokuratury Okręgowej w Poznaniu oraz śledczy Służby Bezpieczeństwa Ukrainy z obwodu zaporoskiego rozpracowywali grupę, która nielegalnie wywoziła z Polski leki zawierające pseudoefedrynę. W Ukrainie wykorzystywano je do produkcji metamfetaminy.

W obu państwach zatrzymano dziesięć osób, a w Ukrainie zlikwidowano laboratorium narkotykowe. Dochodzenie prowadzono w ramach wspólnego zespołu śledczego JIT, przy wsparciu Eurojustu, unijnej agencji ułatwiającej współpracę prokuratur i organów wymiaru sprawiedliwości.

To istotny szczegół. JIT nie jest zwykłą wymianą korespondencji między służbami. Pozwala śledczym z różnych państw pracować w ramach uzgodnionego postępowania, koordynować czynności i sprawniej pozyskiwać dowody. W tym przypadku ukraińscy specjaliści byli pełnoprawnymi uczestnikami międzynarodowego zespołu, a ich ustalenia stanowiły część wspólnego materiału śledczego.

2026: skoordynowane uderzenie w przemysł narkotykowy

21 stycznia 2026 roku Europol podsumował operację FABRYKA, obejmującą sześć państw Unii Europejskiej. Śledztwo rozpoczęło się od informacji polskiej policji z Wrocławia i doprowadziło do rozbicia sieci dostarczającej substancje chemiczne do nielegalnych laboratoriów. W tej sprawie Polska odegrała istotną rolę operacyjną, choć sama operacja nie była wspólnym polsko-ukraińskim postępowaniem.

26 stycznia 2026 roku do Sądu Okręgowego w Poznaniu skierowano akt oskarżenia przeciwko siedmiu osobom. Był to kolejny rezultat prac polsko-ukraińskiego zespołu śledczego, który w maju poprzedniego roku przeprowadził wspólne działania przeciwko grupie zajmującej się przemytem prekursorów do produkcji metamfetaminy.

W lutym nastąpiły działania szczególnie ważne dla współpracy Polski i Ukrainy. W ramach operacji znanej ukraińskiej policji jako „Rubikon”, a w międzynarodowej komunikacji Europolu jako PELIKAN, funkcjonariusze przeprowadzili skoordynowane akcje przeciwko rozbudowanej infrastrukturze narkotykowej. Uczestniczyły w nich służby Polski, Ukrainy i Mołdawii, a Europol zapewniał wsparcie analityczne oraz koordynacyjne.

W LICZBACH | Operacja „Rubikon” / PELIKAN, luty 2026

• 36 zlikwidowanych laboratoriów w Polsce i Ukrainie, w tym 34 na terytorium Ukrainy.
• 74 ujawnione magazyny wykorzystywane przez przestępców.
• Ponad 500 lokalizacji objętych działaniami w Polsce i Ukrainie.
• Ponad 20 tys. litrów zabezpieczonych prekursorów chemicznych.
• Ponad 220 kg alfa-PVP i ponad 150 kg amfetaminy.
• Ponad 65 kg krystalicznego mefedronu oraz 350 litrów w postaci płynnej.

W praktyce była to operacja wymagająca precyzyjnej synchronizacji. Gdy polscy funkcjonariusze wchodzili do laboratoriów w województwach podlaskim i zachodniopomorskim, ukraińscy policjanci prowadzili działania w wielu regionach swojego kraju. Takie przygotowanie ograniczało możliwość ostrzegania wspólników, niszczenia dowodów czy przenoszenia produkcji. CBŚP podkreśliło, że rezultat był efektem wielomiesięcznej pracy prowadzonej równolegle po obu stronach granicy.

Ukraińska część operacji wymagała zaangażowania licznych zespołów operacyjnych, śledczych, specjalistów kryminalistyki i prokuratorów. Prace prowadzono w warunkach trwającej wojny, mimo ogromnego obciążenia ukraińskich instytucji bezpieczeństwa. O ich profesjonalizmie świadczyły konkretne wyniki: ustalenie struktury grup, zabezpieczenie materiału dowodowego, identyfikacja powiązań międzynarodowych oraz przeprowadzenie skoordynowanych działań na dużą skalę.

Współpraca miała również wymiar szkoleniowy i technologiczny. W ramach projektu EU READY CBŚP wspierało rozwój zdolności ukraińskich służb do zwalczania przestępczości narkotykowej i likwidowania nielegalnych laboratoriów. Pokazuje to, że wspólne działania opierają się nie tylko na wymianie informacji, lecz także na budowaniu trwałych kompetencji operacyjnych.

„Rubikon” był kontynuowany także po lutym. 26 sierpnia 2026 roku Narodowa Policja Ukrainy poinformowała o zakończeniu trzeciego etapu operacji. W całym postępowaniu przedstawiono zarzuty 367 osobom. Zaangażowanych było ponad 3500 funkcjonariuszy i przedstawicieli innych służb. To dane obejmujące kolejne etapy tej samej operacji, a nie dodatkowy wynik, który można doliczyć do lutowego bilansu.

ChimProm i U420: walka nie tylko z narkotykami, ale też z próbami zastraszania śledczych

Równolegle ukraińscy policjanci prowadzili odrębne śledztwo dotyczące międzynarodowej grupy ChimProm i powiązanej z nią sieci U420. Według Narodowej Policji Ukrainy organizacja rozbudowywała sieć punktów sprzedaży produktów zawierających syntetyczny kannabinoid ADB-4en-PINACA w okresie, gdy substancja ta nie była jeszcze objęta odpowiednimi przepisami o kontroli substancji psychotropowych. We wrześniu 2025 roku policja rozpoczęła działania zmierzające do objęcia tej substancji kontrolą państwową.

W lutym 2026 roku ukraiński rząd wprowadził odpowiednie ograniczenia. Dwa miesiące później, w kwietniu, policja przeprowadziła szeroko zakrojoną operację przeciwko U420. Działania objęły punkty sprzedaży, zaplecze produkcyjne, magazyny oraz powiązania finansowe. Według policji od tamtego czasu żaden ze zlikwidowanych sklepów tej sieci nie wznowił działalności.

W LICZBACH | Likwidacja sieci U420, kwiecień 2026

• 105 zlikwidowanych punktów sprzedaży.
• 281 przeszukań w Kijowie i dziesięciu obwodach Ukrainy.
• Ponad 3 tys. kg mieszanek przeznaczonych do produkcji wyrobów do palenia.
• Ponad 12 tys. gotowych wyrobów do palenia.
• 416 rachunków podmiotów gospodarczych objętych zajęciem.
• Ponad 2800 zleconych badań eksperckich, których wyniki mają znaczenie dla dalszej oceny prawnej sprawy.

Ważnym aspektem tej sprawy był nacisk na samych funkcjonariuszy. Narodowa Policja Ukrainy informowała o propozycjach wielomilionowych łapówek, groźbach wobec policjantów i ich rodzin oraz próbach wpływania na przebieg dochodzenia. Pomimo tego czynności śledcze kontynuowano. Działania rozszerzono również na osoby podejrzewane o przestępstwa z użyciem przemocy oraz sieć centrów rekrutacyjnych, które według śledczych służyły pozyskiwaniu ludzi do działalności przestępczej. W postępowaniach tych współpracowano między innymi z organami ścigania Kazachstanu i Albanii, Interpolem oraz amerykańską agencją DEA.

To właśnie ten aspekt pokazuje znaczenie konsekwencji zawodowej. W walce z rozbudowaną organizacją przestępczą nie wystarcza jednorazowy nalot. Potrzebne są dowody, kontrola przepływów finansowych, współpraca prokuratorów i policjantów, badania laboratoryjne oraz zdolność do prowadzenia postępowań także przeciwko osobom mającym wpływy i środki na utrudnianie śledztwa.

Listopad 2026: korupcyjne podejrzenia nie przekreślają pracy uczciwych funkcjonariuszy

4 i 5 listopada ukraińskie Narodowe Biuro Antykorupcyjne (NABU) i Specjalna Prokuratura Antykorupcyjna (SAP) poinformowały o wykryciu organizacji przestępczej, której członkowie mieli zapewniać ochronę nielegalnym interesom, wykorzystując powiązania z funkcjonariuszami organów ścigania. Pięciu osobom przedstawiono zarzuty. Wśród podejrzanych znaleźli się przedstawiciele Służby Bezpieczeństwa Ukrainy i Narodowej Policji.

Sprawa wymaga pełnego wyjaśnienia, a o winie poszczególnych osób mogą rozstrzygnąć wyłącznie sądy. Jednocześnie nie można pomijać udokumentowanej pracy tych ukraińskich śledczych i policjantów, którzy rozbijali struktury przestępcze, zabezpieczali dowody i współpracowali z europejskimi partnerami. Wykrywanie korupcji wewnątrz instytucji oraz skuteczna walka z przestępczością zorganizowaną są dwoma koniecznymi elementami sprawnego systemu państwowego.

Europa potrzebuje wspólnego systemu, nie pojedynczych sukcesów

Agencja Unii Europejskiej ds. Narkotyków (EUDA) w raporcie za 2026 rok wskazała skalę problemu. W samym 2024 roku w Polsce wykryto 47 miejsc nielegalnej produkcji syntetycznych katynonów, podczas gdy w całej Unii Europejskiej odnotowano 63 takie obiekty. Polska znajduje się więc w centrum europejskich działań przeciwko przemysłowemu wytwarzaniu tej grupy narkotyków.

Jednocześnie Europa dysponuje coraz bardziej rozwiniętymi mechanizmami przeciwdziałania. Europol pomaga łączyć informacje z różnych państw, Eurojust koordynuje współpracę wymiaru sprawiedliwości, a platforma EMPACT umożliwia wspólne działania operacyjne. Narodowa Policja Ukrainy, CBŚP, prokuratury i wyspecjalizowane służby innych państw uczestniczą w tym systemie nie jako obserwatorzy, lecz jako partnerzy prowadzący rzeczywiste postępowania i realizujący wspólne operacje.

27 sierpnia 2026 roku weszła w życie nowa polsko-ukraińska umowa o współpracy w zwalczaniu przestępczości. Z kolei 5 listopada przedstawiciel CBŚP, młodszy inspektor Michał Aleksandrowicz, zaprezentował w Parlamencie Europejskim doświadczenia polskiej policji oraz potrzebę ograniczania dostępu organizacji przestępczych do chemicznych prekursorów. Chodzi o rozwiązanie, które może być skuteczniejsze od kolejnych konfiskat: uniemożliwienie uruchomienia produkcji, zanim powstanie nielegalne laboratorium.

W tym kontekście ostrzeżenie prezydenta Ukrainy z 7 listopada o możliwej działalności ChimPromu w Polsce powinno być traktowane poważnie, ale zgodnie z aktualnym stanem dowodów. Nie ma obecnie publicznego potwierdzenia polskich organów ścigania, które pozwalałoby przypisać tej konkretnej organizacji określone laboratoria lub trasy przemytu na terenie Polski. Nie należy też automatycznie łączyć z ChimPromem wszystkich wcześniej rozbitych międzynarodowych siatek narkotykowych.

Istnieje natomiast mocno udokumentowana historia wspólnej walki polskich i ukraińskich służb z przestępczością narkotykową. Od pierwszych przejęć prekursorów, przez międzynarodowe zespoły śledcze, aż po operacje obejmujące dziesiątki laboratoriów i setki podejrzanych. Jej najważniejszym rezultatem jest nie tylko ilość skonfiskowanych narkotyków, lecz również doświadczenie, zaufanie i zdolność służb obu państw do działania ponad granicami.

To właśnie na takim fundamencie można budować długofalowe bezpieczeństwo europejskie. Przestępcy korzystają z otwartych granic, międzynarodowego transportu, technologii i przepływów finansowych. Skuteczne organy ścigania muszą potrafić współpracować równie sprawnie, zachowując przy tym niezależność, odpowiedzialność i podlegając kontroli prawa.

Oficjalne informacje dotyczące wspólnych operacji można znaleźć w komunikacie Centralnego Biura Śledczego Policji. Treść najnowszego ostrzeżenia o ChimPromie opublikowano na oficjalnej stronie prezydenta Ukrainy.