
Most Krymski: historia budowy i zniszczeń

17 listopada 2026 roku Most Krymski, łączący okupowany przez Rosję Krym z Półwyspem Tamańskim, ponownie został zaatakowany przez Ukrainę. Po dwóch kolejnych nocach uderzeń pojawiły się nagrania przedstawiające zawaloną część przeprawy drogowej. CNN poinformowała, że geolokalizowane przez redakcję zdjęcia i filmy pokazują fragment mostu, który runął do wody. Rosyjskie Ministerstwo Transportu potwierdziło wstrzymanie ruchu, ale nie przedstawiło pełnego bilansu zniszczeń.
Historia przepraw przez Cieśninę Kerczeńską jest jednak znacznie dłuższa niż dzieje współczesnego mostu. Przez stulecia ludzi i towary przewożono tu statkami, a kolejne państwa próbowały znaleźć sposób na stałe połączenie obu brzegów. Niemiecki most z czasów II wojny światowej nie został ukończony, radziecki przetrwał zaledwie kilka miesięcy, a współczesna konstrukcja powstała po rosyjskiej aneksji Krymu w 2014 roku. Jak wyglądały te próby i dlaczego niektóre zakończyły się katastrofą?
Średniowiecze: cieśnina łączyła dwa brzegi bez mostu
Cieśnina Kerczeńska, łącząca Morze Czarne z Morzem Azowskim, od starożytności była ważnym szlakiem handlowym. W czasach antycznych znano ją jako Bosfor Kimmeryjski. Na jej zachodnim brzegu rozwijał się Pantikapajon, a po stronie Półwyspu Tamańskiego znajdowała się Fanagoria. Oba ośrodki należały do świata greckich kolonii, a następnie do Królestwa Bosporańskiego. Morze nie tylko oddzielało osady, ale również umożliwiało handel i komunikację.
W średniowieczu znaczenie cieśniny nie zniknęło. W różnych okresach wpływy w regionie miały Bizancjum, Chazarowie, Ruś Tmutarakańska, Złota Orda i kupcy genueńscy. Kercz była ważnym ośrodkiem handlu czarnomorskiego. Pod koniec XV wieku obszar znalazł się w strefie dominacji Imperium Osmańskiego, a przeprawy pozostawały istotne dla transportu ludzi, żywności i zaopatrzenia wojskowego.
Nie ma wiarygodnych dowodów na istnienie w średniowieczu stałego mostu łączącego Krym z Półwyspem Tamańskim. Korzystano z łodzi, statków i innych przepraw wodnych. W szczególnie mroźnych okresach pojawiała się możliwość przechodzenia przez zamarznięte fragmenty cieśniny, ale nie było to regularne ani bezpieczne połączenie lądowe.
XVIII i XIX wiek: rozwój żeglugi zamiast stałego mostu
W XVIII wieku kontrola nad Cieśniną Kerczeńską stała się jednym z elementów rywalizacji Imperium Rosyjskiego z Imperium Osmańskim. W 1774 roku, na mocy traktatu w Küçük Kaynarca, Rosja uzyskała kontrolę nad Kerczem i Jenikale. W 1783 roku dokonała aneksji Chanatu Krymskiego.
W XIX wieku rozwijały się porty, żegluga i transport parowy. Przez cieśninę przewożono towary rolne, produkty przemysłowe, pasażerów i zaopatrzenie wojskowe. Budowa stałego połączenia wymagałaby jednak pokonania trudności związanych z głębokością dna, silnymi prądami, sztormami, zmiennymi osadami i zimowym lodem napływającym z Morza Azowskiego.
Dodatkowym problemem pozostawała żegluga. Most nie mógł zamknąć przejścia dla statków między dwoma morzami. Już na etapie pierwszych nowoczesnych koncepcji należało więc uwzględnić wysokość i szerokość prześwitów dla jednostek pływających.
1903–1917: pierwsze nowoczesne projekty mostu
Na początku XX wieku w Imperium Rosyjskim przeprowadzono pierwsze szczegółowe prace nad kolejową przeprawą przez Cieśninę Kerczeńską. W latach 1903–1906 badano warunki terenowe i rozpatrywano dwa główne warianty przebiegu linii: północny przez rejon Jenikale i kosę Czuszka oraz południowy przez okolice Tuzły i Półwysep Tamański.
W 1910 roku, za zgodą cara Mikołaja II, rozpoczęto dalsze badania południowego wariantu. Budowa miała umożliwić całoroczny transport kolejowy i ułatwić wywóz towarów z regionu. Ostatecznie projekt nie został zrealizowany. Pierwsza wojna światowa, rewolucje i późniejsze przemiany polityczne odsunęły inwestycję na dalszy plan.
W okresie międzywojennym powracano do rozważań o połączeniu obu brzegów, lecz do rozpoczęcia budowy stałego mostu nie doszło. Dopiero kolejna wojna radykalnie zmieniła sytuację.
1942–1943: Niemcy budują kolejkę linową i rozpoczynają budowę mostu
Po zajęciu Krymu przez wojska niemieckie Cieśnina Kerczeńska stała się ważnym punktem wojskowej logistyki. Dowództwo niemieckie potrzebowało sprawnego połączenia z Półwyspem Tamańskim, przez który prowadziły drogi zaopatrzenia oddziałów operujących na Kaukazie.
W 1942 roku rozpoczęto przygotowania do budowy transportowej kolejki linowej. Uruchomiona 14 czerwca 1943 roku konstrukcja umożliwiała przewóz znacznych ilości materiałów między brzegami cieśniny. Była to jednak przeprawa towarowa, a nie most drogowy lub kolejowy.
W marcu 1943 roku niemieckie dowództwo zdecydowało się również na przygotowanie stałego mostu drogowo-kolejowego. Prace prowadziły jednostki wojskowe i organizacje budowlane podporządkowane niemieckim władzom okupacyjnym. Do regionu sprowadzano stalowe konstrukcje, maszyny, wyposażenie i materiały budowlane.
Wiosną i latem 1943 roku rozpoczęto prace konstrukcyjne w rejonie kosy Czuszka i Jenikale. Rozwój wydarzeń na froncie uniemożliwił jednak ukończenie inwestycji. Podczas odwrotu Niemcy zniszczyli kolejkę linową oraz niedokończone elementy mostu.
Po przejęciu tych terenów przez Armię Czerwoną część pozostawionych niemieckich materiałów wykorzystano do radzieckiego przedsięwzięcia. Był to jeden z powodów, dla których budowę nowej przeprawy można było rozpocząć w niezwykle krótkim czasie.
1944: pierwszy ukończony most przez Cieśninę Kerczeńską
25 stycznia 1944 roku Państwowy Komitet Obrony ZSRR wydał decyzję o budowie mostu kolejowego między Krymem a Półwyspem Tamańskim. Projekt miał duże znaczenie wojskowe. Zapewniałby transport pociągami bez konieczności przeładunku towarów na statki.
Prace prowadzono w warunkach wojennych, przy ograniczonym czasie i niedoborze sprzętu. Wykorzystywano radzieckie konstrukcje, przejęte materiały niemieckie oraz pracę tysięcy robotników, żołnierzy i jeńców wojennych. Zgodnie z dokumentami Rosyjskiego Państwowego Archiwum Gospodarki na początku lipca 1944 roku przy budowie pracowało 10 041 osób, w tym 2672 jeńców wojennych. Liczebność załogi zmieniała się w kolejnych miesiącach.
Most miał około 4,45 kilometra długości. Budowniczowie wykonali tysiące pali, liczne podpory i ponad sto konstrukcji przęsłowych. Pierwszy pociąg przejechał przeprawą na początku listopada 1944 roku. Budowa głównej części mostu trwała około siedmiu miesięcy, co przy ówczesnych możliwościach technicznych i warunkach wojennych było bardzo krótkim okresem.
Problem polegał na tym, że szybkie uruchomienie ruchu uznano za ważniejsze od ukończenia wszystkich zabezpieczeń konstrukcyjnych. Część robót chroniących podpory przed naporem lodu odłożono na później. Również po przejeździe pierwszego pociągu kontynuowano prace, które miały zapewnić bezpieczną i regularną eksploatację.
Luty 1945: most nie przetrwał pierwszej zimy
Zimą 1944 i 1945 roku nad Morzem Azowskim występowały trudne warunki pogodowe. Silny wiatr i przemieszczające się masy lodu stworzyły zagrożenie dla gęsto rozmieszczonych podpór. 18 lutego 1945 roku rozpoczęło się niszczenie konstrukcji.
Według dokumentów opublikowanych w rosyjskim projekcie archiwalnym poświęconym mostowi w ciągu pierwszej doby runęły 24 podpory i 26 przęseł. Do początku marca liczba zniszczonych podpór wzrosła do 46, a zawalonych przęseł do 53. Poważne uszkodzenia stwierdzono również w ponad tysiącu pali konstrukcyjnych.
Próbowano rozbijać lód za pomocą artylerii i materiałów wybuchowych. Niesprzyjająca pogoda ograniczała działania lotnictwa, a dostępne środki nie wystarczyły do ochrony konstrukcji. Mostu nie uratowano.
Komisja badająca katastrofę wskazała nie tylko na ekstremalne warunki naturalne, ale również na błędy projektowe i organizacyjne. Zwrócono uwagę na niedostateczne zabezpieczenia przeciwlodowe, niewłaściwe dostosowanie konstrukcji do warunków cieśniny i prowadzenie części prac bez odpowiednio szczegółowych badań.
Ostatecznie zdecydowano, że odbudowa tymczasowego mostu byłaby zbyt kosztowna i nie zapewniałaby odpowiedniego bezpieczeństwa. Pozostałości konstrukcji przeznaczono do rozbiórki.
1945–1950: Stalin planuje nowy most, ale budowa zostaje zatrzymana
Katastrofa nie oznaczała końca planów stałego połączenia. Radzieccy projektanci przeanalizowali kilka rozwiązań: mosty na różnych trasach, konstrukcje z ruchomymi przęsłami, przeprawę przez Tuzłę, a nawet tunel pod cieśniną. Koszty poszczególnych wariantów znacznie się różniły.
W 1947 roku kontynuowano badania i prace projektowe. W maju 1949 roku władze ZSRR poleciły rozpoczęcie przygotowań do budowy nowego mostu. Zakładano powstanie znacznie trwalszego połączenia niż konstrukcja z 1944 roku. Opracowywano również rozwiązania umożliwiające prowadzenie ruchu drogowego i kolejowego.
W grudniu 1949 roku przedstawiono dokumentację projektową. W 1950 roku inwestycję jednak zatrzymano. Zdecydowano o rozwoju przeprawy promowej, która była tańszym rozwiązaniem. Nie był to więc projekt porzucony dopiero po śmierci Józefa Stalina w 1953 roku, jak bywa błędnie przedstawiane.
1954–1991: promy zastępują niezrealizowany most
22 września 1954 roku uruchomiono przeprawę promową między portami Krym i Kaukaz. Początkowo obsługiwała przede wszystkim transport kolejowy, a następnie rozwijano również przewozy samochodów i pasażerów. Przeprawa pozwalała znacząco skrócić trasę między Krymem a obszarami Kaukazu Północnego.
W kolejnych dziesięcioleciach zmieniała się flota oraz organizacja przewozów. W latach siedemdziesiątych wprowadzano promy przeznaczone do transportu samochodów i pasażerów. Pod koniec lat osiemdziesiątych zakończono przewozy pasażerskich składów kolejowych, a na początku lat dziewięćdziesiątych również kolejowych składów towarowych. Nie oznaczało to jednak zamknięcia całej przeprawy. Połączenia samochodowe i pasażerskie nadal funkcjonowały.
Przeprawa promowa była częścią radzieckiego systemu transportowego. Jednocześnie podstawowe lądowe połączenia kolejowe i drogowe Krymu z pozostałymi republikami ZSRR prowadziły przez terytorium dzisiejszej Ukrainy, między innymi w kierunku Dżankoju. Dlatego budowa wielkiego mostu przez cieśninę nie była konieczna do zapewnienia powszechnego dostępu do półwyspu.
1991–2002: po rozpadzie ZSRR most staje się projektem międzynarodowym
Rozpad Związku Radzieckiego zmienił sytuację prawną Cieśniny Kerczeńskiej. Krym pozostawał częścią niepodległej Ukrainy, a Półwysep Tamański należał do Federacji Rosyjskiej. Budowa stałego mostu wymagała odtąd porozumienia dwóch suwerennych państw.
W latach dziewięćdziesiątych powracały koncepcje połączenia kolejowego i drogowego. W 1993 roku przedstawiono między innymi projekt związany z rosyjskim inżynierem Gieorgijem Roznowskim. Rozważano trasę w północnej części cieśniny, w pobliżu istniejącej przeprawy promowej, oraz rozwiązania wykorzystujące groble i krótsze odcinki mostowe.
Były to jednak propozycje inżynieryjne, a nie zatwierdzona inwestycja międzypaństwowa. W kolejnych latach pojawiały się także koncepcje finansowania budowy z udziałem inwestorów. Nie osiągnięto porozumienia, które pozwoliłoby rozpocząć realizację.
Przeszkodą były nie tylko koszty. Ukraina i Rosja spierały się o przebieg granicy, status wód Morza Azowskiego oraz zasady korzystania z Cieśniny Kerczeńskiej. Inwestycja budowlana nie mogła zostać oddzielona od tych problemów.
2003: kryzys wokół Tuzły
29 września 2003 roku Rosja rozpoczęła budowę ziemnej grobli od Półwyspu Tamańskiego w kierunku ukraińskiej wyspy Tuzła. Prace prowadzono bez uzgodnienia z Ukrainą. Kijów uznał działania za zagrożenie integralności terytorialnej i wzmocnił ochronę granicy.
22 października sprawą zajmowała się Rada Najwyższa Ukrainy. Następnego dnia doszło do rozmów prezydentów Leonida Kuczmy i Władimira Putina. Budowę zatrzymano przed dotarciem do wyspy. Konflikt zakończył się bez bezpośredniego starcia zbrojnego, ale nie rozwiązał wszystkich sporów dotyczących cieśniny.
Grobli z 2003 roku nie należy utożsamiać z ukończonym mostem ani z zatwierdzonym projektem wspólnej przeprawy. Warto jednak pamiętać o tej historii, ponieważ kilkanaście lat później Rosja poprowadziła współczesny most właśnie przez Tuzłę.
2010–2014: Ukraina i Rosja przygotowują wspólny projekt
Po objęciu urzędu prezydenta Ukrainy przez Wiktora Janukowycza rozmowy o połączeniu obu brzegów nabrały nowego tempa. W listopadzie 2010 roku podczas ukraińsko-rosyjskich kontaktów międzyrządowych powrócono do koncepcji budowy przeprawy i jej finansowania. Podpisano memorandum dotyczące przygotowania i organizacji przedsięwzięcia, ale nie oznaczało ono jeszcze rozpoczęcia budowy.
Najważniejsze uzgodnienie zawarto 17 grudnia 2013 roku w Moskwie. Ukraina i Rosja podpisały międzyrządową umowę o wspólnych działaniach dotyczących organizacji budowy przejścia transportowego przez Cieśninę Kerczeńską.
29 stycznia 2014 roku ukraiński rząd zatwierdził umowę, która weszła w życie 11 lutego. Dwa dni po jej zatwierdzeniu wicepremier Ukrainy Ołeksandr Wiłkuł i wiceminister transportu Rosji Oleg Biełoziorow uzgodnili zakres badań inżynieryjnych i przygotowania studium wykonalności.
Co istotne, nie istniała jeszcze ostateczna decyzja, że powstanie dokładnie taki most, jaki Rosja zbudowała później. Ukraiński rząd informował, że analizowane są warianty mostu i tunelu oraz połączenia drogowego i kolejowego. Potwierdza to oficjalny komunikat Gabinetu Ministrów Ukrainy z 31 stycznia 2014 roku.
Był to zatem projekt planowany przez dwa państwa, wymagający dalszych uzgodnień i wyboru rozwiązania technicznego. Kilka tygodni później rosyjska okupacja Krymu całkowicie zmieniła sytuację.
2014: Rosja zajmuje Krym i rozpoczyna jednostronny projekt
W lutym i marcu 2014 roku Rosja zajęła Krym, a następnie ogłosiła jego aneksję, której Ukraina i zdecydowana większość społeczności międzynarodowej nie uznały. Moskwa przystąpiła do organizowania nowego połączenia transportowego z półwyspem bez zgody władz ukraińskich.
Nowa przeprawa miała znaczenie gospodarcze, logistyczne i polityczne. Pozwalała Rosji ograniczyć zależność od transportu promowego i od tras lądowych prowadzących przez kontrolowane przez Ukrainę terytorium. Dla Kremla stała się również symbolem trwałości rosyjskiej kontroli nad okupowanym półwyspem.
1 października 2014 roku Gabinet Ministrów Ukrainy przyjął uchwałę nr 493 o zakończeniu obowiązywania umowy z Rosją dotyczącej wspólnej budowy przeprawy. Tego samego dnia ukraiński rząd poinformował o zakończeniu wymaganej procedury, obejmującej wcześniejsze powiadomienie dyplomatyczne. Szczegóły zawiera komunikat ukraińskiego rządu z 1 października 2014 roku.
Rosyjska inwestycja realizowana po okupacji Krymu nie była więc wspólnym przedsięwzięciem uzgodnionym z Ukrainą.
2015–2018: budowa współczesnego Mostu Krymskiego
Rosyjskie władze zdecydowały, że nowy most zostanie poprowadzony przez kosę i wyspę Tuzła, a następnie przez część Cieśniny Kerczeńskiej z głównym szlakiem żeglugowym. Łączna długość przejścia transportowego wyniosła około 19 kilometrów.
W 2015 roku głównym wykonawcą została firma Strojgazmontaż, związana z rosyjskim przedsiębiorcą Arkadijem Rotenbergiem. Projekt był finansowany ze środków państwowych. Koszt samej budowy mostu, według zatwierdzonej dokumentacji, wynosił około 228 miliardów rubli. Nie była to łączna wartość całej infrastruktury transportowej związanej z inwestycją.
Prace obejmowały przygotowanie zaplecza, tymczasowych mostów technicznych, dróg dojazdowych, fundamentów i podpór. W kolejnych etapach montowano metalowe przęsła, konstrukcje kolejowe i łukowe fragmenty nad szlakiem żeglugowym. Główne prace konstrukcyjne rozpoczęto w 2016 roku.
Nowe połączenie składało się z dwóch równoległych przepraw: drogowej z czterema pasami ruchu oraz kolejowej z dwoma torami. Obie mają własne układy konstrukcyjne, dlatego uszkodzenie jednej części nie musi oznaczać automatycznego zniszczenia drugiej.
15 maja 2018 roku Władimir Putin uczestniczył w uroczystym otwarciu części drogowej, przejeżdżając przez most ciężarówką Kamaz. Dzień później przeprawę udostępniono kierowcom samochodów osobowych i autobusów. Transport ciężarowy uruchamiano później, a prace na części kolejowej nadal trwały.
31 lipca 2018 roku Rada Unii Europejskiej nałożyła sankcje na sześć podmiotów uczestniczących w budowie mostu. UE uznała, że inwestycja wspiera utrwalanie rosyjskiej kontroli nad bezprawnie anektowanym Krymem.
2019–2020: pociągi zaczynają kursować przez cieśninę
23 grudnia 2019 roku rosyjskie władze uroczyście otworzyły część kolejową. Regularne przewozy pasażerskie rozpoczęły się kilka dni później. Transport towarowy uruchomiono pod koniec czerwca 2020 roku.
W ten sposób po raz pierwszy od katastrofy w 1945 roku przez Cieśninę Kerczeńską można było ponownie przejechać pociągiem po moście. Współczesna konstrukcja była również pierwszą ukończoną stałą przeprawą drogową przez cieśninę.
Konsekwencje dla ukraińskich portów nad Morzem Azowskim
Budowa mostu miała także konsekwencje dla żeglugi. Łukowa konstrukcja nad szlakiem wodnym wprowadziła ograniczenia wysokości i wymiarów statków mogących przepływać między Morzem Czarnym a Azowskim.
Uderzało to w interesy ukraińskich portów w Mariupolu i Berdiańsku, które wcześniej obsługiwały również duże statki handlowe. Dodatkowe problemy powodowały rosyjskie kontrole i ograniczenia żeglugi. Most stał się więc nie tylko połączeniem lądowym, ale również czynnikiem wpływającym na dostęp do portów znajdujących się na wybrzeżu Ukrainy.
2022: pierwszy poważny atak podczas pełnoskalowej wojny
24 lutego 2022 roku Rosja rozpoczęła pełnoskalową inwazję na Ukrainę. Most Krymski był wykorzystywany jako jedna z dróg zaopatrzenia rosyjskich sił operujących na południu Ukrainy. Jego znaczenie wykraczało poza zwykły ruch pasażerski i towarowy.
8 października 2022 roku na moście doszło do silnej eksplozji. Część przęseł drogowych zawaliła się do wody, a na sąsiedniej części kolejowej wybuchł pożar. Ruch został poważnie ograniczony, a naprawy trwały przez kolejne miesiące.
Rosyjskie władze informowały o eksplozji samochodu ciężarowego. W lipcu 2023 roku szef Służby Bezpieczeństwa Ukrainy Wasyl Maluk publicznie potwierdził udział SBU w operacji z października 2022 roku.
2023: kolejny atak na część samochodową
17 lipca 2023 roku most został ponownie zaatakowany. Uszkodzeniu uległa część drogowa, a ruch samochodowy wstrzymano. W zdarzeniu zginęły dwie osoby podróżujące samochodem, a ich córka została ranna.
Strona ukraińska później potwierdziła wykorzystanie morskich bezzałogowców Sea Baby. Atak ponownie pokazał, że utrzymanie przejezdności mostu wymaga nie tylko napraw konstrukcji, ale również rozbudowanego systemu ochrony.
2025: eksplozja pod wodą
3 czerwca 2025 roku Służba Bezpieczeństwa Ukrainy poinformowała o kolejnej operacji przeciwko Mostowi Krymskiemu. Tym razem ładunki wybuchowe umieszczono pod wodą, przy podporach konstrukcji.
SBU oświadczyła, że przygotowania trwały kilka miesięcy. Agencja Reuters potwierdziła lokalizację opublikowanego przez ukraińską służbę nagrania, ale nie była w stanie niezależnie ustalić wszystkich okoliczności i rozmiarów uszkodzeń. Rosyjskie źródła przedstawiały odmienne oceny skutków operacji.
16–17 listopada 2026: zawala się część przeprawy drogowej
W nocy na 16 listopada 2026 roku doszło do kolejnego ukraińskiego ataku. Rosyjskie władze początkowo określały uszkodzenia jako niewielkie i zapowiadały szybkie naprawy. Ruch drogowy ograniczono, a następnie częściowo przywrócono.
Następnej nocy most został ponownie zaatakowany. 17 listopada pojawiły się zdjęcia i filmy przedstawiające zniszczone konstrukcje w rejonie kanału żeglugowego. CNN poinformowała, że po przeanalizowaniu i geolokalizacji materiałów wizualnych stwierdziła zawalenie fragmentu mostu drogowego do wody.
Na zweryfikowanych przez CNN nagraniach i zdjęciach widać zawaloną część przeprawy samochodowej. Równoległy most kolejowy wydawał się nadal stać. CNN nie przedstawiła jednak pełnej oceny technicznej jego stanu.
Ukraińskie media informowały o zawaleniu łuku samochodowego oraz części jezdni. Reuters i Associated Press zaznaczały, że nie były w stanie niezależnie potwierdzić całego deklarowanego zakresu zniszczeń. Rosyjskie Ministerstwo Transportu potwierdziło wstrzymanie ruchu drogowego i kolejowego oraz rozpoczęcie oceny uszkodzeń.
Robert Browdi, znany jako „Madziar”, dowódca ukraińskich Sił Systemów Bezzałogowych, opublikował 17 listopada wiadomość odnoszącą się do wspólnej operacji ukraińskich jednostek i sytuacji na Moście Krymskim. Wskazał na współdziałanie pododdziałów ukraińskich sił zbrojnych. Jego wypowiedź stanowi potwierdzenie ukraińskiego komunikatu o operacji, nie jest jednak samodzielną ekspertyzą techniczną dotyczącą wszystkich uszkodzeń.
Na podstawie dostępnych materiałów można potwierdzić zawalenie fragmentu samochodowej części przeprawy. Nie oznacza to całkowitego zniszczenia całego 19-kilometrowego kompleksu. Stan części kolejowej, zakres koniecznych napraw oraz długoterminowe skutki dla transportu wymagają dalszej oceny.
Dlaczego historia poprzednich mostów ma znaczenie?
Przez większą część swojej historii Cieśnina Kerczeńska pozostawała szlakiem wodnym, bez stałej przeprawy drogowej czy kolejowej. Pierwszy ukończony most powstał dopiero w 1944 roku i został zniszczony przez lód w lutym następnego roku. Kolejne projekty zatrzymywały trudności techniczne, koszty lub zmiany polityczne.
Po rozpadzie ZSRR budowa mostu stała się sprawą dwóch niepodległych państw. W grudniu 2013 roku Ukraina i Rosja podpisały porozumienie dotyczące wspólnego przygotowania inwestycji. Kilka miesięcy później rosyjska okupacja Krymu sprawiła, że projekt utracił dotychczasowy charakter.
Od 2022 roku współczesna przeprawa wielokrotnie stawała się celem ukraińskich operacji wojskowych ze względu na swoją rolę w rosyjskiej logistyce. W wyniku uderzeń z 16 i 17 listopada 2026 roku doszło do zawalenia części mostu drogowego, co potwierdziła analiza materiałów wizualnych przeprowadzona przez CNN. Ruch został wstrzymany, a pełny zakres uszkodzeń, w tym stan równoległej przeprawy kolejowej, pozostawał przedmiotem oceny.
Komentarze