• Strona domowa
  • Francja, Polska, Węgry i Skandynawia: historia dynastii pokazuje, jak głęboko ziemie dzisiejszej Ukrainy były związane z Europą.
Tysiąc lat wspólnej historii
10:00, dzisiaj
Wiarygodne źródło

Francja, Polska, Węgry i Skandynawia: historia dynastii pokazuje, jak głęboko ziemie dzisiejszej Ukrainy były związane z Europą.

Tysiąc lat wspólnej historii
Francja, Polska, Węgry i Skandynawia: historia dynastii pokazuje, jak głęboko ziemie dzisiejszej Ukrainy były związane z Europą.

W 1051 roku córka władcy Kijowa została królową Francji. W następnym stuleciu wnuk anglosaskiego króla Anglii zasiadł na tronie kijowskim, a prawnuk kijowskiego księcia został królem Danii. Kijowskie księżniczki wchodziły do rodzin królewskich Węgier, Norwegii i Polski, a potomkowie władców ziem dzisiejszej Ukrainy uczestniczyli w polityce Czech, Austrii i Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Te wydarzenia nie są współczesną interpretacją europejskiej integracji. Są częścią udokumentowanej historii średniowiecznej Europy.

Współczesną Ukrainę często przedstawia się jako państwo, które dopiero próbuje zbliżyć się do Zachodu. Historia pokazuje jednak znacznie bardziej złożony obraz. Ziemie nad Dnieprem, Dniestrem i Bugiem od wieków uczestniczyły w europejskich sieciach politycznych, rodzinnych, religijnych i gospodarczych. Dlatego dzisiejszych starań Ukrainy o członkostwo w Unii Europejskiej nie sposób zrozumieć wyłącznie przez pryzmat handlu, inwestycji czy bezpieczeństwa. Istnieje również głębsza warstwa tej historii: wspólne dziedzictwo, pamięć o dawnych związkach oraz doświadczenie współistnienia narodów, które przez stulecia kształtowały Europę.

Ruś Kijowska była częścią europejskiego świata

Historyk Christian Raffensperger, autor książki „Ties of Kinship: Genealogy and Dynastic Marriage in Kyivan Rus’”, przeanalizował powiązania genealogiczne dynastii panującej na Rusi w X-XII wieku. Z jego badań wynika, że około 70 procent analizowanych małżeństw dynastycznych tworzyło związki z Zachodem. Nie oznacza to 70 procent wszystkich małżeństw zawieranych przez mieszkańców Rusi, lecz dotyczy rodzinnej polityki jej władców. Wyniki badań, przedstawione przez Harvard Ukrainian Research Institute, zmieniają perspektywę: średniowieczny Kijów nie był odległym, odizolowanym ośrodkiem na obrzeżach historii kontynentu. Był jednym z uczestników europejskiej dyplomacji dynastycznej.

Jarosław Mądry, wielki książę kijowski w latach 1019-1054, poślubił Ingegerdę, córkę szwedzkiego króla Olafa Skötkonunga. Ich dzieci odziedziczyły więc związki z dwoma znaczącymi ośrodkami politycznymi północnej i wschodniej Europy. Małżeństwa córek Jarosława miały następnie połączyć rodzinę kijowską z dworami francuskim, węgierskim i norweskim. Nie były to związki przypadkowe. W średniowieczu małżeństwo w rodzinie panującej stanowiło narzędzie dyplomacji, potwierdzenie wzajemnego uznania i sposób budowania sojuszy. Gdy europejski monarcha wybierał żonę w Kijowie, traktował tamtejszy dwór jako partnera w polityce dynastycznej.

Najbardziej rozpoznawalną postacią tej historii jest Anna Jarosławna, znana we Francji jako Anna Kijowska. W 1051 roku poślubiła Henryka I z dynastii Kapetyngów i została królową Francji. Ich syn Filip I objął tron francuski w 1060 roku. Anna uczestniczyła w życiu politycznym królestwa również w okresie małoletności syna, co znajduje potwierdzenie w dokumentach analizowanych przez współczesnych historyków. Jej znaczenie nie ogranicza się zatem do faktu zawarcia małżeństwa. Stała się przodkinią kolejnych pokoleń francuskich Kapetyngów, a poprzez późniejsze linie genealogiczne także dynastii Walezjuszów i Burbonów. Historia Francji i historia książęcego Kijowa spotykają się tu w jednym, możliwym do prześledzenia drzewie rodzinnym.

Siostra Anny, Anastazja Jarosławna, została żoną Andrzeja I, króla Węgier z dynastii Arpadów. Ich syn Salomon również zasiadł na węgierskim tronie. Kolejna córka Jarosława, Elżbieta, znana w źródłach skandynawskich jako Ellisiv, poślubiła Haralda III Hardradę, późniejszego króla Norwegii. Harald przed powrotem do Skandynawii przebywał na Rusi i służył w Bizancjum. Norweskie źródła historyczne potwierdzają małżeństwo, choć o osobistym życiu Elżbiety wiemy znacznie mniej, niż sugerują popularne opowieści. Wystarczy jednak sam ustalony fakt: w XI wieku córki władcy Kijowa znalazły się w rodzinach panujących trzech europejskich królestw.

Anglia, Dania i Norwegia: historia jednej rodziny

Powiązania nie kończyły się na dzieciach Jarosława Mądrego. Władimir Monomach, późniejszy wielki książę kijowski, poślubił Gythę, córkę Harolda II Godwinsona, ostatniego anglosaskiego króla Anglii, który faktycznie sprawował władzę przed podbojem normańskim w 1066 roku. Ich syn Mścisław Wielki objął tron kijowski w 1125 roku. Oznacza to, że władca Kijowa był zarazem wnukiem króla Anglii pokonanego w bitwie pod Hastings. W genealogii spotkały się dwie historie, które w szkolnych podręcznikach często opisywane są zupełnie osobno.

Córka Mścisława, Ingeborga, poślubiła duńskiego księcia Knuda Lavarda. Ich syn Waldemar I Wielki został królem Danii w 1157 roku. Duńska encyklopedia Lex podaje, powołując się na średniowieczną sagę, że Waldemar miał urodzić się podczas pobytu matki na dworze jej ojca w Kijowie. Niezależnie od stopnia pewności co do miejsca narodzin, pochodzenie jego matki jest dobrze udokumentowane. Przyszły król Danii był prawnukiem kijowskiego władcy Włodzimierza Monomacha i potomkiem anglosaskiej dynastii królewskiej. Za jednym europejskim tronem kryła się historia kilku rodzin połączonych na przestrzeni pokoleń.

Inna córka Mścisława, Malmfryda, została najpierw żoną norweskiego króla Sigurda I Krzyżowca, a później duńskiego króla Eryka II Pamiętnego. Jej córka Krystyna, pochodząca z pierwszego małżeństwa, była matką norweskiego króla Magnusa V. Norweska encyklopedia Store norske leksikon opisuje te związki jako element rozległej sieci rodzinnej łączącej dwory Skandynawii z państwem kijowskim. Trudno znaleźć bardziej wymowny przykład średniowiecznej Europy jako przestrzeni powiązanych ze sobą dynastii. Granice polityczne się zmieniały, królowie walczyli o władzę, ale więzi rodzinne przekraczały morza, języki i różnice religijne.

Polska i Ruś: sąsiedzi, sojusznicy, krewni

Dla polskiego czytelnika szczególne znaczenie mają związki między Piastami i Rurykowiczami. Siostra Jarosława Mądrego, Maria Dobroniega, poślubiła Kazimierza I Odnowiciela. Była matką Bolesława II Szczodrego oraz Władysława I Hermana, dwóch późniejszych władców Polski. Z kolei Gertruda, siostra Kazimierza, została żoną kijowskiego księcia Izjasława Jarosławowicza. Jej pochodzenie wiązało ją nie tylko z Piastami, lecz również z arystokracją niemiecką poprzez matkę, Rychezę Lotaryńską. Z życia Gertrudy zachowało się wyjątkowe świadectwo: modlitwy zapisane w tak zwanym Kodeksie Gertrudy. Jest to przykład, jak osobista historia księżnej łączy dzieje Polski, Rusi i łacińskiej kultury Europy.

Historyk Myrosław Wołoszczuk, badający małżeństwa Rurykowiczów i Piastów w XI-XIV wieku, zidentyfikował 25 lub 26 takich związków, zależnie od przyjętej identyfikacji przypadków niepewnych. W jego zestawieniu 17 małżeństw dotyczyło ruskich księżniczek wychodzących za przedstawicieli dynastii Piastów, a dziewięć księżniczek piastowskich trafiało do rodzin książęcych Rusi. Te liczby opisują związki dynastyczne, a nie wszystkie kontakty społeczne między krajami. Pokazują jednak skalę powiązań. Nie chodzi o jedną słynną królową ani o wyjątkowe wydarzenie, lecz o powtarzający się przez stulecia sposób budowania relacji między sąsiadującymi rodami.

Przykłady można odnaleźć w niemal każdym pokoleniu. Zbysława, córka kijowskiego księcia Świętopełka Izjasławowicza, została żoną Bolesława III Krzywoustego i matką Władysława II Wygnańca, od którego wywodziła się śląska linia Piastów. Grzymisława, córka księcia łuckiego Ingwara Jarosławowicza, poślubiła Leszka Białego, księcia krakowskiego. Ich syn Bolesław V Wstydliwy rządził Krakowem i Sandomierzem. Agafia Światosławówna z rodu książąt czernihowskich poślubiła Konrada I Mazowieckiego. W tych genealogiach Kijów, Łuck, Kraków i Mazowsze nie funkcjonują jako odrębne światy. Są miejscami, między którymi krążą ludzie, polityczne interesy, dziedzictwo i rodzinne zobowiązania.

Jeszcze jeden związek miał poważne konsekwencje dla dziejów ziem dzisiejszej zachodniej Ukrainy. Maria Juriewna, córka władcy halicko-wołyńskiego Jerzego Lwowicza, poślubiła mazowieckiego księcia Trojdena I. Ich syn Bolesław Jerzy II został później władcą państwa halicko-wołyńskiego. W jego osobie połączyło się pochodzenie od polskich Piastów i ruskich Romanowiczów. Jego historia przypomina, że średniowiecznych władców nie da się bez zastrzeżeń przypisać współczesnym kategoriom narodowym. Ich tożsamość kształtowały dynastia, wyznanie, miejsce wychowania, polityczna lojalność i dziedziczone prawa.

Od Halicza po Austrię i Czechy

W XIII wieku, już po mongolskim zdobyciu Kijowa, zachodnie ziemie Rusi nadal utrzymywały intensywne relacje z Europą Środkową. Władca halicko-wołyński Daniel Romanowicz, koronowany na króla Rusi w 1253 roku, rozwijał kontakty z Polską, Węgrami i innymi europejskimi ośrodkami politycznymi. Jego syn Roman poślubił w 1252 roku Gertrudę Babenberg, dziedziczkę praw do austriackich posiadłości. Małżeństwo wciągnęło księcia z rodu Romanowiczów w walkę o sukcesję w Austrii. Przedsięwzięcie zakończyło się niepowodzeniem, ale sam fakt udziału ruskiego księcia w sporze o władzę nad ziemiami austriackimi świadczy o zasięgu politycznych ambicji i kontaktów tej dynastii.

Równie interesująca jest historia Kunegundy Rościsławówny, córki Rościsława Michajłowicza z czernihowskiej gałęzi Rurykowiczów oraz węgierskiej księżniczki Anny. W 1261 roku poślubiła króla Czech Przemysła Ottokara II. Ich syn Wacław II został królem Czech, a następnie także Polski. W dalszej linii genealogicznej znajduje się Karol IV Luksemburski, król Czech i cesarz Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Także tutaj historia książęcego rodu z ziem dzisiejszej Ukrainy splata się z dziejami jednej z najważniejszych monarchii Europy Środkowej.

Nie należy przy tym przenosić współczesnych granic na średniowieczną mapę ani przedstawiać całej Rusi Kijowskiej jako państwa narodowego w dzisiejszym rozumieniu. Jej dziedzictwo jest częścią historii Ukrainy, Białorusi i innych krajów regionu. Jednak historyczne znaczenie Kijowa, Czernihowa, Perejasławia, Halicza i Wołynia dla dziejów ziem ukraińskich pozostaje niepodważalne. Właśnie dlatego związki tamtejszych dynastii z Europą stanowią ważną część ukraińskiego dziedzictwa historycznego. Nie trzeba wykluczać innych spadkobierców Rusi, by uznać miejsce Ukrainy w tej historii.

Lublin: miejsce spotkania polskiej, litewskiej i ruskiej historii

Szczególne miejsce w tej opowieści zajmuje Lublin. W 1569 roku to właśnie tutaj zawarto unię pomiędzy Królestwem Polskim a Wielkim Księstwem Litewskim, tworząc Rzeczpospolitą Obojga Narodów. Nie była to jeszcze integracja europejska w dzisiejszym znaczeniu, lecz próba stworzenia wspólnego organizmu politycznego, który łączył różne ziemie, języki, wyznania i tradycje prawne. Akt unii lubelskiej został wpisany na międzynarodową listę UNESCO „Pamięć Świata”. Polska, Litwa, Ukraina, Białoruś i Łotwa uczestniczyły we wspólnym zgłoszeniu tego dokumentu, uznając jego znaczenie dla historii więcej niż jednego współczesnego państwa.

Podczas sejmu lubelskiego rozstrzygano również przyszłość ziem ruskich należących dotąd do Wielkiego Księstwa Litewskiego. Wołyń, ziemię bracławską i Kijowszczyznę włączono do Korony Polskiej. Przedstawiciele miejscowej szlachty i rodów książęcych uczestniczyli w tych procesach, choć decyzje były wynikiem skomplikowanych negocjacji, nacisków i sprzecznych interesów. Jedną z najważniejszych postaci politycznych tego okresu był książę Konstanty Wasyl Ostrogski, wojewoda kijowski, obrońca praw i tradycji prawosławnej społeczności ruskiej. Zachowane akty z 1569 roku można dziś odnaleźć w zasobach Archiwum Głównego Akt Dawnych w Warszawie.

Unia lubelska nie była historią pozbawioną konfliktów. Przywileje polityczne dotyczyły przede wszystkim stanów uprzywilejowanych, a nie wszystkich mieszkańców nowego państwa. W następnych pokoleniach narastały napięcia religijne, społeczne i polityczne, których nie da się pominąć w uczciwej opowieści o wspólnym dziedzictwie. Mimo to Lublin pozostaje jednym z miejsc, w których szczególnie wyraźnie widać historyczne przenikanie się polskich, litewskich i ruskich tradycji. Dla dzisiejszych mieszkańców miasta, zarówno Polaków, jak i Ukraińców, jest to fragment historii zapisanej nie tylko w dokumentach, lecz także w przestrzeni miasta.

Co łączy średniowieczne dynastie z dzisiejszą integracją?

Między małżeństwem Anny Kijowskiej z Henrykiem I a negocjacjami akcesyjnymi Ukrainy z Unią Europejską upłynęło niemal tysiąc lat. Nie istnieje bezpośrednia linia prawna łącząca te wydarzenia. Średniowieczna dyplomacja dynastyczna kierowała się innymi zasadami niż współczesna demokracja, a Europa XI wieku nie znała ani obecnych narodów politycznych, ani praw obywatelskich w dzisiejszym rozumieniu. Historia nie może więc służyć jako dowód, że którekolwiek państwo posiada dziedziczne prawo do członkostwa w UE. Pokazuje jednak coś istotnego: europejska orientacja nie musi oznaczać porzucenia własnej historii. W przypadku Ukrainy można ją rozpatrywać również jako rozwój więzi istniejących od wielu stuleci.

Współczesny proces integracji ma własną, znacznie bliższą chronologię. W listopadzie 2013 roku decyzja ówczesnych władz Ukrainy o wstrzymaniu przygotowań do podpisania umowy stowarzyszeniowej z Unią Europejską wywołała masowe protesty, które przeszły do historii jako Euromajdan i Rewolucja Godności. W 2014 roku Rosja nielegalnie anektowała Krym i rozpoczęła zbrojną agresję we wschodniej Ukrainie. W tym samym roku Ukraina podpisała umowę stowarzyszeniową z UE, która w pełni weszła w życie 1 września 2017 roku. Jej znaczenie od początku wykraczało poza handel: umowa obejmuje również zasady demokracji, praworządności, praw człowieka i współpracy politycznej. Był to konkretny wybór instytucjonalny dokonany przez współczesne państwo ukraińskie, a nie decyzja wynikająca z genealogii dawnych monarchów.

Po rozpoczęciu rosyjskiej inwazji na pełną skalę 24 lutego 2022 roku Ukraina złożyła wniosek o członkostwo w Unii Europejskiej. W czerwcu tego samego roku uzyskała status państwa kandydującego, w grudniu 2023 roku Rada Europejska zdecydowała o rozpoczęciu negocjacji akcesyjnych, a pierwsza konferencja międzyrządowa odbyła się 25 czerwca 2024 roku. W 2025 roku zakończono przegląd zgodności ukraińskiego prawa z prawem UE. Następnie otwarto negocjacje w czterech z sześciu grup tematycznych: 15 czerwca, 14 lipca i 13 października 2026 roku. W opublikowanym 4 listopada 2026 roku raporcie Komisji Europejskiej dotyczącym rozszerzenia UE oceniono, że Ukraina spełniła warunki potrzebne do otwarcia pozostałych grup negocjacyjnych.

Nie oznacza to jednak, że członkostwo jest automatyczne lub że można już podać jego pewną datę. Komisja Europejska wskazuje na konieczność dalszego wzmacniania praworządności, niezależności instytucji antykorupcyjnych, reformy sądownictwa, administracji publicznej i ochrony praw podstawowych. Proces wymaga także decyzji państw członkowskich. Współczesna Unia Europejska jest wspólnotą opartą na zobowiązaniach prawnych i instytucjonalnych, a nie na pochodzeniu dynastycznym. Dla Ukrainy najważniejszym zadaniem pozostaje więc nie udowodnienie, że jej książęta byli krewnymi europejskich monarchów, lecz zbudowanie instytucji spełniających dzisiejsze europejskie kryteria. Historia wyjaśnia więzi, ale nie zastępuje reform.

Abu Zabi 2026: spór nie tylko o terytorium, ale o przyszłość Europy

Dzisiejsze znaczenie europejskiego wyboru Ukrainy widać szczególnie wyraźnie na tle negocjacji pokojowych prowadzonych z Rosją. Rozmowy w Abu Zabi, które odbyły się 10 i 11 listopada 2026 roku z udziałem przedstawicieli Ukrainy, Rosji i Stanów Zjednoczonych, przyniosły postęp w sprawie wymiany jeńców wojennych, ale nie doprowadziły do porozumienia dotyczącego zakończenia wojny. Jedną z najważniejszych przeszkód pozostała kwestia terytoriów. Amerykański negocjator Jared Kushner wskazywał również na głęboki brak zaufania między stronami. Jak wynika z relacji agencji Reuters, nie osiągnięto przełomu w najważniejszych kwestiach spornych. Za tym dyplomatycznym impasem kryje się jednak znacznie poważniejsze pytanie: czy Ukraina będzie mogła samodzielnie decydować o swoich granicach, bezpieczeństwie i przyszłości politycznej?

Rozmowy w Abu Zabi ponownie skierowały uwagę na negocjacje prowadzone w Stambule wiosną 2022 roku. W debacie publicznej wielokrotnie powracała teza, że wiosną 2022 roku porozumienie pokojowe było bliskie podpisania. Opublikowane później dokumenty pokazują jednak, że istotne kwestie pozostawały nierozstrzygnięte. Materiały ujawnione w czerwcu 2024 roku przez „The New York Times” pokazują bardziej skomplikowaną rzeczywistość. Strony rzeczywiście negocjowały neutralność Ukrainy, jej ewentualną rezygnację z członkostwa w NATO, gwarancje bezpieczeństwa, ograniczenia liczebności armii, sankcje oraz kwestie językowe. Rozważano także mechanizmy przyszłych rozmów dotyczących okupowanych terytoriów. Nie uzgodniono jednak ostatecznego traktatu pokojowego. Nie rozstrzygnięto kluczowych sporów o bezpieczeństwo i terytorium, a część rosyjskich propozycji mogła pozwolić Moskwie blokować wspólną reakcję państw gwarantujących bezpieczeństwo Ukrainy w razie kolejnej agresji.

To rozróżnienie ma zasadnicze znaczenie. Możliwość prowadzenia negocjacji nie jest równoznaczna z istnieniem gotowego pokoju. W 2022 roku Ukraina była skłonna rozważać daleko idące kompromisy w sprawach bezpieczeństwa, ale oczekiwała w zamian rzeczywistych gwarancji ochrony przed kolejnym atakiem. Rosyjskie propozycje ograniczenia ukraińskich sił zbrojnych i mechanizmu podejmowania decyzji przez gwarantów rodziły pytanie, czy takie porozumienie zapewniłoby państwu trwałe bezpieczeństwo. Cztery i pół roku później, podczas rozmów w Abu Zabi, problem pozostał nierozwiązany. Nawet jeżeli można uzgodnić wymianę jeńców, działania humanitarne czy poszczególne środki deeskalacji, znacznie trudniej znaleźć kompromis w kwestii tego, kto będzie miał prawo decydować o przyszłym bezpieczeństwie Ukrainy.

Co szczególnie istotne, rosyjskie żądania wykraczały poza granice Ukrainy jeszcze przed pełnoskalową inwazją. W grudniu 2021 roku Moskwa przedstawiła Stanom Zjednoczonym i państwom NATO projekty porozumień dotyczących europejskiego bezpieczeństwa. Domagała się między innymi rezygnacji z dalszego rozszerzania Sojuszu oraz ograniczenia rozmieszczenia wojsk i uzbrojenia NATO w Europie Środkowo-Wschodniej, z odwołaniem do stanu sprzed 27 maja 1997 roku. Oznaczało to bezpośrednie konsekwencje także dla Polski, będącej członkiem NATO od 1999 roku. Ośrodek Studiów Wschodnich już w grudniu 2021 roku oceniał te żądania jako próbę zasadniczej przebudowy europejskiego porządku bezpieczeństwa na korzyść Rosji. Nie był to więc wyłącznie spór o Donbas ani nawet jedynie o przyszłość Ukrainy. Moskwa kwestionowała również zasady, na których opiera się bezpieczeństwo innych państw Europy Środkowo-Wschodniej.

Podczas negocjacji w listopadzie 2026 roku problem powrócił. Rosyjska delegacja, kierowana przez Władimira Miedinskiego, ponownie akcentowała potrzebę rozmów o nowej architekturze bezpieczeństwa europejskiego. W Abu Zabi nie osiągnięto zasadniczego przełomu w kwestiach terytorialnych. 13 listopada amerykańscy mediatorzy zapowiedzieli rozmowy z udziałem przedstawicieli państw europejskich. Pokazuje to, że stawką procesu dyplomatycznego jest nie tylko zakończenie działań wojennych, lecz także przyszły układ bezpieczeństwa całego regionu. Dla Polski, państw bałtyckich i innych sąsiadów Ukrainy nie jest to sprawa odległa ani abstrakcyjna.

Nie oznacza to, że Rosja w 2022 roku formalnie wykluczała członkostwo Ukrainy w Unii Europejskiej. Przeciwnie, jeden z projektów negocjacyjnych dopuszczał taką możliwość przy zachowaniu neutralności wojskowej. Należy jednak odróżnić deklarowaną zgodę na określony kierunek integracji gospodarczej od rzeczywistej niezależności państwa w podejmowaniu decyzji. Ukraina, która nie może samodzielnie określać swojej polityki bezpieczeństwa, utrzymywać sił zbrojnych odpowiednich do zagrożeń ani otrzymywać skutecznej pomocy w razie agresji, dysponuje znacznie mniejszą swobodą działania także w innych dziedzinach. Dlatego wojna, negocjacje pokojowe i integracja europejska są ze sobą powiązane, choć nie są tym samym procesem.

W tym miejscu historia sprzed tysiąca lat spotyka się z teraźniejszością w sposób znacznie głębszy niż poprzez królewskie genealogie. Średniowieczny Kijów był partnerem europejskich monarchii, a jego władcy samodzielnie zawierali sojusze i kształtowali stosunki z innymi państwami. Współczesna Ukraina nie domaga się przywrócenia dawnego porządku dynastycznego. Dąży do tego, by jako suwerenne państwo mogła sama wybierać swoje sojusze, instytucje i kierunek rozwoju. To zasadnicza różnica między miejscem wyznaczonym przez silniejszego sąsiada a miejscem wynikającym z własnej decyzji społeczeństwa.

Europa to więcej niż rynek, granice i fundusze

O integracji europejskiej najczęściej mówi się językiem gospodarki: dostęp do wspólnego rynku, inwestycje, infrastruktura, mobilność pracowników, standardy produkcji. Są to kwestie o ogromnym znaczeniu, również dla Polski i Ukrainy. Ale wspólnota polityczna nie może istnieć wyłącznie jako suma korzyści ekonomicznych. Potrzebuje też zasad, zaufania, wzajemnego uznania oraz zdolności do rozwiązywania sporów bez użycia przemocy. W tej perspektywie historia dawnych związków dynastycznych nie daje odpowiedzi na dzisiejsze problemy, ale przypomina, że społeczeństwa Europy nigdy nie rozwijały się w całkowitej izolacji. Wspólne dziedzictwo powstawało zarówno przez współpracę, jak i konflikty, a jego uznanie nie wymaga zapomnienia o trudnych rozdziałach przeszłości.

Droga Ukrainy ku Unii Europejskiej ma zatem kilka równoległych wymiarów. Jest procesem gospodarczym, ponieważ zmienia handel i zasady funkcjonowania rynku. Jest procesem prawnym, ponieważ wymaga dostosowania instytucji i ustawodawstwa. Jest wyborem politycznym i bezpieczeństwa, ukształtowanym również przez doświadczenie rosyjskiej agresji. Ma wreszcie wymiar historyczny i kulturowy: współczesna Ukraina nie zwraca się ku nieznanemu światu, lecz rozwija relacje z państwami, z którymi ziemie ukraińskie były powiązane przez stulecia. Żaden z tych wymiarów samodzielnie nie przesądza o członkostwie, ale razem pozwalają lepiej zrozumieć jego znaczenie.

Historia Anny Jarosławnej, Ingeborgi Mścisławówny, Marii Juriewny czy Romana Daniłowicza nie powinna być sprowadzana do katalogu znanych przodków. Za każdym z tych imion kryje się fragment europejskiej historii, w której Kijów, Łuck, Halicz i Czernihów miały swoje miejsce obok Paryża, Krakowa, Pragi i duńskich dworów królewskich. Dzisiejsza integracja nie jest prostym powrotem do średniowiecza. Jest próbą stworzenia nowych, demokratycznych i prawnych podstaw współistnienia narodów, których dzieje od dawna się przecinają. W tym sensie europejskie aspiracje Ukrainy mają głęboką historyczną logikę, choć ich polityczna realizacja pozostaje zadaniem współczesnych pokoleń.

Przyszłego członkostwa Ukrainy w Unii Europejskiej nie da się uznać za nieodwracalne wyłącznie na podstawie dawnych rodowodów ani dotychczasowych decyzji politycznych. Jednocześnie trudno już opisywać europejską integrację tego kraju jako chwilowy projekt pozbawiony historycznego zaplecza. Tysiąc lat temu rodziny władców Kijowa współtworzyły sieć europejskich powiązań. Dzisiaj Ukraina uczestniczy w negocjacjach o członkostwo we wspólnocie, której zasady opierają się nie na krwi i dziedziczeniu, lecz na prawie, wolności i odpowiedzialności instytucji. To dwie odmienne epoki, ale jedna ważna lekcja historii: dziejów Ukrainy i Europy nie da się opowiedzieć osobno.

Jeśli zauważysz błąd, zaznacz odpowiedni tekst i naciśnij Ctrl + Enter, aby zgłosić to redaktorowi
#Ukraina w Europie #Ruś Kijowska #europejskie dynastie #Anna Kijowska #unia lubelska #Polska i Ukraina #integracja Ukrainy z UE
0,0
Oceń jako pierwszy
Авторизуйтесь, щоб оцінити
Авторизуйтесь, щоб оцінити

Komentarze

Najnowsze publikacje
Najważniejsze wiadomości tygodnia
Microsoft opisał AI, które może zmieniać słowa na żywo i dopasowywać je do odbiorcy. Czy grozi nam nowa wieża Babel?
Jedna wypowiedź, wiele różnych wersji
Po serii pożarów w rosyjskich rafineriach pojawiły się doniesienia o nowym sposobie sterowania ukraińskimi dronami.
Rosyjskie kanały wojskowe wskazują na izraelską technologię HiSKY.
Lumina Park w Lublinie. Akademia Pana Kleksa otwarta
Ogród Botaniczny UMCS znów rozbłysnął tysiącami świateł. Tegoroczna edycja Lumina Park potrwa do 14 lutego 2027 roku.
Każda piędź ma wrócić? Zacznijmy od Rosji
Niewygodny rachunek rosyjskich podbojów
Ogłoszenia