Rosyjskie pakty a jedność NATO
17:00, Wczoraj
Wiarygodne źródło

Pakty z Rosją mogą osłabić jedność NATO

Rosyjskie pakty a jedność NATO
Pakty z Rosją mogą osłabić jedność NATO

Rosyjski dyplomata przedstawił możliwość zawierania dwustronnych paktów o nieagresji z poszczególnymi państwami NATO. 11 listopada 2026 roku taką możliwość przedstawił w Moskwie Aleksiej Drobinin, dyrektor Departamentu Planowania Polityki Zagranicznej rosyjskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Według jego propozycji członkowie Sojuszu mogliby w ten sposób otrzymać dodatkowe, indywidualne gwarancje bezpieczeństwa od Rosji.

Pomysł pojawił się w czasie rozmów dotyczących zakończenia wojny w Ukrainie i przyszłego systemu bezpieczeństwa w Europie. Rodzi jednak pytanie, czy osobne porozumienia z Moskwą mogłyby osłabiać zasadę wspólnej obrony, na której opiera się NATO. Przed takim zagrożeniem ostrzegł były premier Ukrainy Arsenij Jaceniuk.

Co dokładnie zaproponowała Rosja?

Podczas konferencji poświęconej bezpieczeństwu w Moskwie Drobinin przedstawił trzy możliwe formy przyszłych porozumień. Pierwsza zakładała utworzenie sojuszu obronnego lub zawieranie dwustronnych umów o wzajemnej pomocy, podobnych do porozumień Rosji z Białorusią i Koreą Północną.

Drugi wariant przewidywał polityczne zobowiązania do nieudzielania wsparcia przeciwnikom drugiej strony w przypadku agresji. Rosyjski dyplomata wskazał przy tym na porozumienie zawarte przez Moskwę z Iranem.

Trzecia możliwość dotyczyła dwustronnych paktów o wzajemnej nieagresji. Drobinin stwierdził, że takie umowy mogłyby zostać zawarte również z poszczególnymi członkami NATO. Takim porozumieniom miałyby towarzyszyć dodatkowe, indywidualne gwarancje bezpieczeństwa ze strony Rosji.

O wystąpieniu rosyjskiego dyplomaty poinformowała agencja Reuters 11 listopada. Drobinin nie wymienił konkretnych państw NATO ani nie przedstawił projektu takiego porozumienia.

Dlaczego osobne umowy mogą być problemem dla NATO?

Podstawą funkcjonowania Sojuszu Północnoatlantyckiego jest zasada obrony zbiorowej. Artykuł 5 Traktatu Północnoatlantyckiego stanowi, że zbrojna napaść na jednego lub kilku członków NATO w określonym traktatem obszarze jest uznawana za napaść na wszystkich.

Nie oznacza to automatycznie, że każde państwo musi odpowiedzieć udziałem swoich wojsk w działaniach zbrojnych. Każdy sojusznik jest zobowiązany do udzielenia pomocy zaatakowanemu państwu lub państwom, podejmując działania, które uzna za konieczne, w tym ewentualnie użycie siły zbrojnej.

Gdyby państwo należące do NATO zawarło z Rosją osobne porozumienie, jego znaczenie zależałoby przede wszystkim od zapisanych w nim zobowiązań. Sam pakt o nieagresji nie oznacza wystąpienia z Sojuszu ani automatycznego wyłączenia artykułu 5. Problem mógłby jednak powstać, gdyby umowa ograniczała możliwość udzielenia pomocy innemu członkowi NATO zaatakowanemu przez Rosję.

Istotny jest także artykuł 8 Traktatu Północnoatlantyckiego. Zobowiązuje on państwa członkowskie do niewchodzenia w międzynarodowe porozumienia sprzeczne z postanowieniami traktatu. Pełną treść obu artykułów można sprawdzić w oficjalnym tekście Traktatu Północnoatlantyckiego.

Osobnym zagadnieniem pozostaje polityczny wpływ takich umów. Nawet bez formalnej zmiany zobowiązań traktatowych dwustronne porozumienia mogłyby prowadzić do sporów między sojusznikami o to, jak reagować na rosyjską agresję. Byłoby to szczególnie istotne, gdyby część państw zaczęła traktować własne relacje z Moskwą jako ważniejsze od wspólnych decyzji Sojuszu. Jest to jednak potencjalny scenariusz, a nie potwierdzony skutek rosyjskiej propozycji.

Arsenij Jaceniuk ostrzega przed próbą rozbicia Sojuszu

12 listopada były premier Ukrainy Arsenij Jaceniuk opublikował komentarz, w którym ocenił rosyjską inicjatywę jako próbę politycznego osłabienia NATO. Jego zdaniem Moskwa, nie mogąc pokonać Sojuszu militarnie, może próbować podważyć jego jedność za pomocą indywidualnych porozumień z państwami członkowskimi.

Jaceniuk przestrzegł przed zastąpieniem zasady wspólnej obrony sytuacją, w której każde państwo szukałoby osobnego porozumienia z Kremlem. Zwrócił również uwagę na możliwość wykorzystywania przez Rosję radykalnych środowisk politycznych w Europie. Są to oceny i przypuszczenia byłego premiera, a nie potwierdzone ustalenia dotyczące konkretnych negocjacji lub udziału takich ugrupowań w realizacji rosyjskiej propozycji.

W swoim komentarzu Jaceniuk przywołał również doświadczenia Ukrainy, w tym Memorandum Budapeszteńskie, jako ostrzeżenie przed poleganiem na rosyjskich zapewnieniach dotyczących bezpieczeństwa.

Przypadek Ukrainy i Memorandum Budapeszteńskie

5 grudnia 1994 roku Ukraina, Rosja, Stany Zjednoczone i Wielka Brytania podpisały w Budapeszcie memorandum dotyczące zapewnień bezpieczeństwa w związku z przystąpieniem Ukrainy do Układu o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej.

Rosja zobowiązała się między innymi do poszanowania niepodległości, suwerenności i istniejących granic Ukrainy oraz do powstrzymania się od groźby użycia siły lub jej zastosowania przeciwko temu państwu. Aneksja Krymu w 2014 roku i pełnoskalowa inwazja rozpoczęta w lutym 2022 roku naruszyły te zobowiązania.

Memorandum Budapeszteńskie nie przewidywało jednak takiego samego mechanizmu obrony zbiorowej jak artykuł 5 NATO. Porównanie obu dokumentów ma więc przede wszystkim znaczenie w dyskusji o wiarygodności zobowiązań międzynarodowych, a nie o identycznych gwarancjach prawnych.

Co rosyjska propozycja oznacza dla Polski?

Dla Polski, położonej na wschodniej flance NATO i graniczącej zarówno z Ukrainą, jak i z Białorusią oraz Rosją poprzez obwód królewiecki, spójność Sojuszu ma bezpośrednie znaczenie dla bezpieczeństwa państwa. System obrony zbiorowej opiera się nie tylko na zapisach traktatowych, lecz także na współpracy wojskowej, wspólnym planowaniu i gotowości sojuszników do działania.

Rosyjska propozycja nie oznacza na razie zmiany tych zasad. Nie przedstawiono konkretnych projektów umów ani nie potwierdzono uzgodnień z poszczególnymi państwami NATO. Jeżeli jednak rozmowy o dwustronnych paktach miałyby się rozpocząć, podstawowym pytaniem byłoby to, czy ich postanowienia pozostają zgodne z obowiązkami wynikającymi z członkostwa w Sojuszu i czy nie ograniczają możliwości wspólnej reakcji na zagrożenie.

Jeśli zauważysz błąd, zaznacz odpowiedni tekst i naciśnij Ctrl + Enter, aby zgłosić to redaktorowi
#Rosja NATO #pakty o nieagresji #artykuł 5 NATO #bezpieczeństwo Polski #Arsenij Jaceniuk #gwarancje bezpieczeństwa #Memorandum Budapeszteńskie
0,0
Oceń jako pierwszy
Авторизуйтесь, щоб оцінити
Авторизуйтесь, щоб оцінити

Komentarze

Najnowsze publikacje
Najważniejsze wiadomości tygodnia
Most Krymski: historia budowy i zniszczeń
Od średniowiecza do współczesnej wojny
Trwa 65. Plebiscyt Sportowy Kuriera Lubelskiego. Do 17 listopada można zgłaszać kandydatów, a głosowanie potrwa do grudnia.
Trwa głosowanie na sportowców regionu
Wyciek danych Rosstatu ujawnia skalę strat Rosji
Ukryte dane o stratach Rosji
Siedem zatrzymań po tragedii w Krakowie. Policja monitoruje internet
Po zamachu w Krakowie zatrzymano siedem osób. Policja sprawdza niebezpieczne wpisy
Ogłoszenia