VAT w październiku 2026: co się zmieniło?

Od 1 października 2026 roku w Polsce obowiązują nowe przepisy dotyczące rozliczeń podatkowych, w tym korekt deklaracji i nadpłat. Od 3 października wprowadzono także tymczasową stawkę VAT 8% na określone paliwa silnikowe. Zmiany dotyczą przedsiębiorców w całym kraju, również firm działających w Lublinie i województwie lubelskim.

Nie wszystkie zapowiadane wcześniej zmiany w VAT weszły jednak w życie w październiku. Część większej reformy została przesunięta na 2027 rok. Warto więc oddzielić przepisy, które już obowiązują, od tych, do których firmy dopiero będą musiały się przygotować.

Urząd skarbowy może korygować różnice do 10 000 zł

Od 1 października zwiększono z 5000 do 10 000 zł limit, w ramach którego urząd skarbowy może samodzielnie skorygować deklarację podatkową. Chodzi o sytuacje, w których stwierdzono błędy rachunkowe, oczywiste omyłki lub nieprawidłowe wypełnienie dokumentu.

Limit odnosi się do zmiany wysokości odpowiedniej kwoty podatkowej wynikającej z korekty, a nie do całkowitej wartości deklaracji. Nowe przepisy obejmują między innymi zobowiązania podatkowe, nadpłaty, zwroty podatku oraz określone kwoty VAT naliczonego i podatku przenoszonego do odliczenia w kolejnych okresach.

Przedsiębiorca musi otrzymać informację o przyczynie dokonanej korekty. Jeśli się z nią nie zgadza, może wnieść sprzeciw w terminie 14 dni od doręczenia informacji. Brak sprzeciwu w wyznaczonym terminie oznacza, że korekta wywołuje skutki prawne tak jak korekta złożona przez podatnika.

Prostsze odzyskiwanie nadpłaconego podatku

Drugą istotną zmianą jest uproszczenie procedury stwierdzania nadpłaty. Jeżeli nadpłata wynika ze skorygowanej deklaracji składanej po upływie terminu jej złożenia, przedsiębiorca nie musi już składać odrębnego wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Podstawą rozpoczęcia odpowiedniego postępowania może być sama korekta.

Nie oznacza to jednak automatycznego zwrotu pieniędzy bez sprawdzenia dokumentów. Urząd nadal może zweryfikować zasadność korekty i wykazanej nadpłaty.

Ważny jest próg 10 000 zł. Jeżeli z korekty deklaracji wynika nadpłata przekraczająca tę kwotę, należy dołączyć pisemne uzasadnienie przyczyn korekty. W innych przypadkach takie uzasadnienie co do zasady jest dobrowolne.

Przykładowo, jeśli firma po ponownym sprawdzeniu rozliczenia stwierdzi nadpłatę podatku w wysokości 12 000 zł, powinna wraz z korektą złożyć odpowiednie wyjaśnienie. Samo wykazanie kwoty w deklaracji nie wystarczy do spełnienia tego wymogu.

Należy przy tym odróżnić nadpłatę podatku od standardowego zwrotu różnicy VAT. Są to odrębne sytuacje, do których stosuje się różne zasady. Dlatego sposób rozliczenia najlepiej ustalić na podstawie konkretnej deklaracji.

Co zmieniło się w rozliczeniach VAT?

Nowelizacja doprecyzowała również art. 99 ust. 12 ustawy o VAT. Przepis obejmuje teraz wyraźnie także podatek naliczony do odliczenia w następnych okresach rozliczeniowych. Co do zasady odpowiednie kwoty przyjmuje się w wysokości wynikającej z deklaracji, chyba że organ podatkowy określi je inaczej.

Zmiana nie oznacza wprowadzenia od 1 października nowego formularza JPK_VAT ani obowiązku ponownego przeliczenia wszystkich wcześniejszych rozliczeń. Firmy powinny natomiast zwrócić uwagę na prawidłowość korekt i kwot przenoszonych do kolejnych okresów.

Podstawą opisanych zmian proceduralnych jest ustawa z 29 maja 2026 r., Dz.U. poz. 846, której zasadnicza część weszła w życie 1 października 2026 roku.

VAT na paliwa obniżony do 8%

Od 3 października do 31 grudnia 2026 roku obowiązuje tymczasowa stawka VAT 8% zamiast 23% na określone rodzaje benzyn silnikowych, olejów napędowych i biokomponentów stanowiących samoistne paliwa. Obniżka obejmuje ich dostawę, wewnątrzwspólnotowe nabycie oraz import, zgodnie z warunkami określonymi w przepisach.

Obniżona stawka nie dotyczy automatycznie wszystkich paliw dostępnych na stacjach. Przykładowo LPG nie zostało wymienione w katalogu produktów objętych tą preferencją.

Dla przedsiębiorstw sprzedających paliwa oznacza to konieczność stosowania prawidłowych stawek w dokumentach sprzedaży i systemach księgowych. Firmy kupujące paliwo powinny natomiast zwrócić uwagę na poprawność otrzymywanych faktur. Zmiana stawki nie znosi dotychczasowych ograniczeń dotyczących odliczania VAT od wydatków związanych z samochodami osobowymi.

Szczegółowy zakres obniżki określa rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z 2 października 2026 r., Dz.U. poz. 1288.

Co przedsiębiorca powinien sprawdzić w firmie?

Po październikowych zmianach warto przeprowadzić krótki przegląd rozliczeń, szczególnie jeśli firma dokonuje korekt deklaracji VAT, wykazuje nadpłaty lub regularnie kupuje albo sprzedaje paliwa.

• Korekty deklaracji: sprawdź, czy prawidłowo ustalono kwoty podatku i ewentualne nadpłaty.
• Nadpłaty powyżej 10 000 zł: upewnij się, że do wymagających tego korekt dołączono pisemne uzasadnienie.
• Korespondencja z urzędem: kontroluj otrzymane informacje o korektach i termin na wniesienie sprzeciwu.
• JPK_VAT: zweryfikuj zgodność korekt z ewidencją księgową, zwłaszcza w zakresie podatku przenoszonego na kolejne okresy.
• Zakupy i sprzedaż paliwa: sprawdź stawki VAT stosowane od 3 października i prawidłowość dokumentów.
• System księgowy: ustal z księgową lub biurem rachunkowym, czy potrzebne są zmiany ustawień lub procedur.

Większa reforma VAT dopiero od 2027 roku

Wcześniejsze zapowiedzi Ministerstwa Finansów wskazywały 1 października 2026 roku jako planowaną datę wejścia w życie szerszego pakietu zmian VAT. Ostatecznie ustawa z 4 września 2026 roku (Dz.U. z 2026 r. poz. 1270) przewiduje wejście większości tych przepisów w życie 1 stycznia 2027 roku. Wybrane regulacje mają inne terminy, począwszy od grudnia 2026 roku.

Przedsiębiorcy nie powinni więc traktować całego wcześniej zapowiadanego pakietu jako już obowiązującego. Przy planowaniu zmian w księgowości należy kierować się ostatecznym tekstem ustawy i terminami wejścia w życie poszczególnych przepisów.

Dla małych i średnich firm najważniejsze jest obecnie prawidłowe stosowanie obowiązujących stawek i zasad korekt. W razie wątpliwości dotyczących konkretnego rozliczenia warto skonsultować dokumenty z księgową lub doradcą podatkowym, zanim zostanie wysłana korekta deklaracji.