Handel z Ukrainą rośnie. Jak korzysta Lublin?

Według danych BGK przywołanych w październikowych publikacjach Polska odpowiada za 29,5% eksportu towarowego Unii Europejskiej do Ukrainy. Wartość polskiego eksportu na ten rynek osiągnęła 14,1 mld euro, a nadwyżka handlowa wyniosła 9,7 mld euro. Dane obejmują 12 miesięcy do maja 2026 roku.

Wyniki pokazują, że Ukraina jest ważnym rynkiem zbytu dla polskich przedsiębiorstw. Szczególne znaczenie współpraca gospodarcza z tym krajem może mieć dla województwa lubelskiego, które dysponuje przejściami granicznymi, szlakami transportowymi i wieloletnimi kontaktami biznesowymi z ukraińskimi partnerami. Pojawia się jednak pytanie: ile z ogólnopolskiego sukcesu handlowego przekłada się na rozwój lokalnych przedsiębiorstw, inwestycje i miejsca pracy?

Polska największym unijnym eksporterem do Ukrainy

Według danych BGK przywołanych przez media udział Polski w eksporcie UE do Ukrainy wzrósł z 22,7% na koniec 2020 roku do 29,5% w okresie 12 miesięcy zakończonym w maju 2026 roku. Drugie miejsce zajmują Niemcy z udziałem 18,5%.

W badanym okresie import Polski z Ukrainy wyniósł około 4,4 mld euro. Szczegółowe opracowania dotyczące polsko-ukraińskich relacji gospodarczych publikuje Bank Gospodarstwa Krajowego w serii Monitor Spraw Ukraińskich.

Wzrost eksportu jest związany między innymi z dostawami produktów przemysłowych, maszyn, środków transportu, produktów energetycznych oraz wyposażenia obronnego. Znaczenie poszczególnych grup towarowych zmieniało się jednak pod wpływem wojny. Dlatego obecnej struktury sprzedaży nie należy automatycznie traktować jako prognozy na okres odbudowy Ukrainy.

Lubelskie firmy również zwiększyły eksport

Istnieją konkretne dane pokazujące, jak rozwijał się handel z Ukrainą w samym Lublinie i jego otoczeniu. Naukowcy Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej oraz Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego przeanalizowali eksport przedsiębiorstw Lubelskiego Obszaru Metropolitalnego (LOM) w latach 2015–2023. Wykorzystali dane Krajowej Administracji Skarbowej.

W 2015 roku wartość eksportu firm z Lubelskiego Obszaru Metropolitalnego do Ukrainy wynosiła 181,2 mln zł. W 2021 roku osiągnęła 722,6 mln zł, a w 2022 roku wzrosła do 791,4 mln zł. Rok później wyniosła 777,2 mln zł. Oznacza to wzrost o około 329% w porównaniu z 2015 rokiem, choć w samym 2023 roku odnotowano niewielki spadek.

Ukraina stała się jednym z najważniejszych kierunków sprzedaży zagranicznej lokalnych przedsiębiorstw. W 2023 roku odpowiadała za 5,8% eksportu Lubelskiego Obszaru Metropolitalnego oraz 5,7% eksportu samego Lublina. W przypadku metropolii był to czwarty największy rynek zagraniczny.

Zmieniła się również struktura sprzedawanych towarów. W 2023 roku największą część eksportu metropolii do Ukrainy stanowiły środki transportu i wyposażenie transportowe (25,24%), produkty przemysłu chemicznego (21,12%) oraz maszyny i urządzenia elektryczne (12,87%). Oznacza to, że współpraca gospodarcza nie ograniczała się do produktów rolnych czy żywności.

Pełne wyniki zawiera raport Diagnoza eksportu firm z Lubelskiego Obszaru Metropolitalnego w latach 2015–2023.

Trzeba jednak zachować rozróżnienie między Lublinem, obszarem metropolitalnym a całym województwem lubelskim. Przytoczone wartości dotyczą przedsiębiorstw z LOM, a nie wszystkich firm z regionu. Nie stanowią też informacji o ich zyskach, ponieważ wartość eksportu oznacza wartość sprzedanych towarów.

Co wiemy o latach 2024–2025?

Przytoczone badanie obejmuje okres do końca 2023 roku. Brakuje porównywalnych, zweryfikowanych danych, które pozwalałyby określić wartość eksportu przedsiębiorstw Lubelskiego Obszaru Metropolitalnego lub całego województwa do Ukrainy w latach 2024–2025.

Rosnąca wymiana handlowa na poziomie całej Polski oraz rozwój kontaktów gospodarczych mogą wskazywać na korzystne możliwości dla regionu. Nie przesądzają jednak, czy wartość sprzedaży lubelskich przedsiębiorstw w kolejnych latach rzeczywiście wzrosła. Do takiej oceny potrzebne są aktualne dane regionalne.

Granica daje możliwości, ale sam tranzyt nie wystarczy

Lubelszczyzna ma istotne znaczenie dla transportu towarów między Polską a Ukrainą. Przejścia graniczne w Dorohusku, Hrebennem, Dołhobyczowie i Zosinie oraz połączenia kolejowe i drogowe tworzą zaplecze dla międzynarodowej wymiany handlowej.

Planowane i realizowane inwestycje w drogi ekspresowe, przejścia graniczne oraz infrastrukturę kolejową mogą poprawić warunki działalności gospodarczej. Są jednak tylko jednym z elementów rozwoju. Towary przejeżdżające przez województwo nie muszą być produkowane, magazynowane ani sprzedawane przez miejscowe firmy.

Znacznie większe możliwości dla lokalnej gospodarki pojawiają się wtedy, gdy obok transportu rozwijają się centra logistyczne, magazyny, zakłady produkcyjne, usługi serwisowe i bezpośrednia współpraca przedsiębiorstw. Wtedy korzyści mogą obejmować nie tylko przychody przewoźników, lecz także nowe inwestycje i miejsca pracy.

Lubelskie przedsiębiorstwa szukają partnerów w Ukrainie

Przykładem konkretnych działań jest misja gospodarcza branży medycznej do Lwowa, zorganizowana 24–25 lutego 2026 roku przez Platformę Wsparcia Eksportu Lublin we współpracy z Klastrem Lubelska Medycyna. Przedsięwzięcie obejmowało spotkania biznesowe z ukraińskimi partnerami oraz prezentację oferty firm zainteresowanych rozwojem współpracy.

Wśród przedsiębiorstw, których oferta była prezentowana ukraińskim partnerom, znalazły się między innymi Ortikon Art, PRO-PROJECT GROUP (Diagnomatic) oraz Lubfarm. Działają one w obszarach tekstyliów medycznych, diagnostyki oraz zaopatrzenia placówek medycznych. Organizatorzy wskazywali na możliwości współpracy związanej z modernizacją ukraińskiej ochrony zdrowia. Nie opublikowano jednak wartości kontraktów zawartych w wyniku tej misji.

To przykład kierunku, w którym może rozwijać się współpraca: od sprzedaży pojedynczych produktów do długoterminowych relacji między firmami, placówkami medycznymi i dostawcami technologii. Podobne możliwości mogą pojawiać się w budownictwie, przemyśle, logistyce i usługach związanych z odbudową Ukrainy.

Jak zatrzymać więcej korzyści gospodarczych w regionie?

Na znaczenie handlu z Ukrainą oraz możliwości rozwoju Lubelszczyzny zwrócił uwagę w mediach społecznościowych Jacek Bury. Postawił pytanie, czy Lublin i region wykorzystują swoje położenie geograficzne tak dobrze, jak mogłyby. To zagadnienie wykracza poza samą wielkość eksportu i dotyczy również regionalnej polityki gospodarczej.

Warto przy tym pamiętać, że ogólnopolska nadwyżka handlowa w wysokości 9,7 mld euro oznacza różnicę między eksportem a importem towarów. Nie jest to zysk przedsiębiorstw ani kwota, która trafia do budżetu państwa lub samorządów. Tym bardziej nie można traktować jej jako miary bezpośrednich korzyści gospodarczych Lubelszczyzny.

Ocena sytuacji regionu wymaga przede wszystkim aktualnych danych o eksporcie lokalnych przedsiębiorstw, liczbie firm działających na rynku ukraińskim, zawieranych kontraktach oraz inwestycjach i zatrudnieniu. Dopiero ich zestawienie pozwoliłoby ustalić, w jakim stopniu Lubelszczyzna przekuwa swoje położenie i istniejące kontakty gospodarcze w trwały rozwój.