Społeczeństwo obywatelskie o odbudowie Ukrainy

24 czerwca w Europejskim Centrum Solidarności w Gdańsku odbyło się Civil Society Forum 2026: Gdansk Common Message, wydarzenie poprzedzające Ukraine Recovery Conference 2026. Według organizatorów forum zgromadziło blisko 400 przedstawicielek i przedstawicieli organizacji społeczeństwa obywatelskiego, ośrodków analitycznych, fundacji, organizacji międzynarodowych, instytucji publicznych, ekspertów i praktyków.

Najważniejszym rezultatem spotkania było przyjęcie Gdańsk Common Message, czyli wspólnego przesłania organizacji społecznych przed konferencją poświęconą odbudowie Ukrainy. Dokument ma przypominać, że odbudowa nie może być wyłącznie sprawą rządów, donorów i dużych projektów infrastrukturalnych.

W przesłaniu podkreślono, że odbudowa Ukrainy ma być skoncentrowana na ludziach, oparta na prawach człowieka i budowana jako rzeczywiste partnerstwo. Społeczeństwo obywatelskie ma w tym procesie występować nie tylko jako uczestnik, ale jako strategiczny partner.

To ważny akcent, bo rozmowa o odbudowie Ukrainy toczy się w czasie, gdy wojna nadal trwa. W dokumencie zapisano, że działania na rzecz odbudowy muszą być prowadzone także w warunkach trwających działań wojennych, choć pełna odbudowa będzie możliwa dopiero przy bezpieczeństwie, sprawiedliwości i odpowiedzialności za rosyjską agresję.

Podczas sesji otwierającej, według relacji uczestników forum, Ołeksandra Matwijczuk z Center for Civil Liberties mówiła o nadziei nie jako o biernym oczekiwaniu, że wszystko samo dobrze się zakończy, lecz jako o przekonaniu, że warto podejmować wysiłek. W kontekście odbudowy Ukrainy oznacza to myślenie o przyszłości już teraz, a nie dopiero po zakończeniu wojny.

Co zawiera Gdańsk Common Message

Autorzy przesłania wskazują, że odbudowa Ukrainy powinna obejmować nie tylko infrastrukturę, energię czy gospodarkę, ale też zdrowie psychiczne, edukację, mieszkalnictwo, reintegrację weteranów, wsparcie osób z niepełnosprawnościami, osób wewnętrznie przesiedlonych, młodzieży i społeczności lokalnych.

W dokumencie pojawia się też mocny nacisk na przejrzystość, kontrolę społeczną, przeciwdziałanie korupcji i udział organizacji obywatelskich w planowaniu oraz monitorowaniu działań. Chodzi o to, aby decyzje dotyczące odbudowy nie zapadały wyłącznie na wysokim szczeblu, bez udziału ludzi i wspólnot, których bezpośrednio dotyczą.

Pełny tekst dokumentu można przeczytać tutaj: Gdańsk Common Message.

Konferencja o odbudowie Ukrainy w Gdańsku

Ukraine Recovery Conference 2026 odbędzie się 25 i 26 czerwca w Gdańsku. Konferencja jest współorganizowana przez Polskę i Ukrainę, a jej celem jest wzmocnienie międzynarodowego wsparcia dla odbudowy kraju oraz inwestycji w ukraińską gospodarkę.

Oficjalny program konferencji obejmuje m.in. gospodarkę, wymiar ludzki, współpracę lokalną i regionalną, integrację europejską oraz bezpieczeństwo. Wśród najważniejszych tematów wymieniane są energia, infrastruktura krytyczna, logistyka, odbudowa kapitału ludzkiego i odporność państwa.

Szczegóły dotyczące konferencji i wydarzeń towarzyszących są dostępne na stronie organizatora: Ukraine Recovery Conference 2026.

Dlaczego to dotyczy także Lublina

W Lublinie temat odbudowy Ukrainy ma także lokalny wymiar. Miasto od lat jest jednym z ważnych punktów kontaktu między Polską i Ukrainą: przez migrację, pomoc społeczną, edukację, działalność organizacji pozarządowych, współpracę lokalną i obecność społeczności ukraińskiej.

Podobne pytania o przyszłość, migrację i odporność społeczną pojawiały się niedawno także w Lublinie. 11 i 12 czerwca w Baobabie odbyło się forum „Europa, Ukraina, Polska i alternatywne przyszłości”, organizowane przez Stowarzyszenie Homo Faber, Fundację Polskie Forum Migracyjne i Konsorcjum Migracyjne przy wsparciu Fundacji im. Stefana Batorego.

Organizatorzy lubelskiego forum pisali, że „wciąż są ludzie w drodze, których potrzebami należy się zająć”. Ten lokalny kontekst dobrze pokazuje, dlaczego odbudowa Ukrainy nie jest tylko sprawą wielkich inwestycji. To także pytanie o ludzi, którzy uciekli przed wojną, o ich bezpieczeństwo, pracę, edukację, powroty, integrację i możliwość współdecydowania o przyszłości.

Informacje o lubelskim forum można znaleźć na stronie Homo Faber: Europa, Ukraina, Polska i alternatywne przyszłości.

Odbudowa jako część strategii zwycięstwa

Jednym z głównych wątków forum w Gdańsku było przekonanie, że odbudowa nie jest dodatkiem do wojny ani tematem na później. Dla Ukrainy może być częścią strategii przetrwania i zwycięstwa: utrzymania instytucji, wspierania społeczności, ochrony ludzi i budowania warunków do normalnego życia mimo rosyjskiej agresji.

Dlatego organizacje społeczne apelują, aby przy stole odbudowy znalazło się miejsce dla tych, którzy pracują najbliżej ludzi: lokalnych wspólnot, organizacji pomocowych, środowisk eksperckich, organizacji praw człowieka, grup młodzieżowych, kobiecych i weteranów.

W praktyce oznacza to prostą zasadę: odbudowa Ukrainy ma być planowana z ludźmi, a nie tylko dla ludzi. To przesłanie z Gdańska może być ważne także dla polskich miast, które już dziś uczestniczą w skutkach wojny i będą częścią przyszłej współpracy z Ukrainą.