Rosja rozwija flotę dronów morskich

Główny Zarząd Wywiadu Ministerstwa Obrony Ukrainy, HUR, opublikował 25 sierpnia 2026 roku rozbudowaną analizę rosyjskich bezzałogowych jednostek nawodnych. Zestawienie obejmuje zarówno projekty rozwijane od ponad dekady, jak i nowe konstrukcje pokazane po rozpoczęciu pełnoskalowej wojny przeciwko Ukrainie. Wśród opisanych systemów znalazły się między innymi Skanda, Iskatiel, Farwater, Triezubiec, GRK-700 Vizir, Zephyr i Orkan, BEC-1000, Katran, Murena-300S, Sardina, Siwucz, Sargan oraz kilka mniejszych i eksperymentalnych konstrukcji.

Nie wszystkie te jednostki są bronią uderzeniową. Część powstała jako platformy hydrograficzne, ratownicze, patrolowe lub przeciwminowe. Wojna na Morzu Czarnym pokazała jednak, że stosunkowo prosta bezzałogowa łódź może po zmianie wyposażenia stać się platformą rozpoznawczą, transportową, nosicielem innych dronów albo środkiem uderzeniowym. To właśnie możliwość szybkiej zmiany konfiguracji jest jednym z najważniejszych elementów rosyjskich prac nad tego typu systemami.

Według oceny HUR Rosja nadal pozostaje za Ukrainą w praktycznym wykorzystaniu morskich systemów bezzałogowych, ale jednocześnie przeznacza coraz większe zasoby na rozwój własnych konstrukcji. W ostatnich latach projekty prowadzone wcześniej przez pojedyncze przedsiębiorstwa, uczelnie i zespoły inżynierskie coraz wyraźniej trafiają do struktur związanych z rosyjską marynarką wojenną i przemysłem obronnym.

Rosyjskie drony morskie nie zaczęły się od wojny w Ukrainie

Jednym z najstarszych projektów opisanych przez ukraiński wywiad jest Skanda. Konstrukcję oparto na szybkim kutrze RHIB BL-680 produkowanym przez firmę Mniew i K. Pierwsze próby odbywały się już w 2014 roku na jeziorze Ładoga, a kolejne testy przeprowadzano w 2019 roku w okupowanym Sewastopolu. System rozwijano przede wszystkim z myślą o ochronie akwenów, poszukiwaniu obiektów przypominających miny, badaniu dna i pracy w rejonach zagrożonych minami.

• Długość Skandy: około 7 m
• Szerokość: około 2,5 m
• Masa: około 2,2 t
• Zasięg: około 150 km
• Prędkość: co najmniej 20 węzłów
• Głębokość pracy sonaru bocznego: do około 200 m

Skanda jest dobrym przykładem wcześniejszego rosyjskiego podejścia. Bezzałogowy kuter nie był projektowany przede wszystkim jako jednorazowa broń. Miał współpracować z trałowcami, prowadzić rozpoznanie dna i ograniczać konieczność wysyłania załogowej jednostki w niebezpieczny rejon.

Iskatiel: większa platforma do obserwacji morza

Kolejnym projektem jest Iskatiel, publicznie zaprezentowany w 2017 roku podczas salonu morskiego w Kronsztadzie. W jego budowie uczestniczyło kilka rosyjskich przedsiębiorstw. Kadłub powstał w zakładach Neptun, system łączności przygotowywało biuro Łucz, a integracją elektroniki zajmowało się petersburskie przedsiębiorstwo Awiacionnaja i Morskaja Elektronika.

Jednostkę projektowano jako wielozadaniową platformę do monitorowania środowiska nad i pod powierzchnią wody, badania infrastruktury podwodnej oraz prowadzenia misji poszukiwawczych i ewakuacyjnych. Mogła korzystać z kamer, stabilizowanej głowicy obserwacyjnej, sonaru, reflektora, systemów walki radioelektronicznej, a nawet współpracującego z nią bezzałogowego statku powietrznego.

• Długość: 8,4 m
• Pełna wyporność: około 5,4 t
• Ładunek użyteczny: około 600 kg
• Prędkość: około 25 węzłów
• Napęd: dwa silniki wysokoprężne i pędniki wodnoodrzutowe
• Autonomiczność: do 7 dni
• Zasięg zdalnego sterowania: około 30 km

Informacje o podstawowych parametrach Iskatiela były publikowane w Rosji jeszcze przed pełnoskalową wojną. Pokazuje to, że rozwój bezzałogowych jednostek nawodnych był tam częścią szerszego programu robotyzacji marynarki, a nie wyłącznie reakcją na ukraińskie Sea Baby czy MAGURA.

Farwater: cywilna i wojskowa logika jednej platformy

Farwater rozwijano w koncernie Morinsis-Agat. Sam producent opisywał go jako wielofunkcyjną platformę zdolną do pracy w trybie załogowym, zdalnie sterowanym oraz automatycznym. Jednostka może prowadzić pomiary dna, kontrolować tory wodne, przewozić ładunki oraz holować niewielkie jednostki i platformy transportowe.

Projekt ma postać ślizgowego katamaranu z aluminiowym kadłubem i dwoma pędnikami wodnoodrzutowymi. System technicznego widzenia łączy kamery z radarem, dzięki czemu jednostka może realizować wcześniej zaprogramowaną trasę i reagować na sytuację na wodzie. Tego typu rozwiązania są szczególnie istotne, ponieważ ta sama baza sprzętowa może służyć do prac hydrograficznych, transportu, patrolowania i zadań wojskowych.

• Długość: około 9,1 m
• Pełna wyporność: około 2,7 t
• Ładunek: do około 600 kg
• Zasięg: co najmniej 250 km
• Prędkość maksymalna: do 32 węzłów
• Prędkość ekonomiczna: około 18 węzłów
• Zasięg zdalnego sterowania: co najmniej 10 km

Do podobnej kategorii należy Triezubiec, projekt firmy Ferrumland z Petersburga. Według danych zebranych przez HUR konstrukcja ma około 8,6 m długości, masę około 5 t i dwa silniki o mocy 320 KM każdy. Projekt zakłada wykorzystanie jednostki do monitoringu, działań przeciwminowych, patrolowania i ewakuacji.

GRK-700 Vizir: od hydrografii do platformy bojowej

Jednym z najważniejszych rosyjskich projektów jest GRK-700 Vizir rozwijany przez Kingiseppski Zakład Budowy Maszyn, KMZ. Początkowo konstrukcję przedstawiano jako bezzałogowy kuter hydrograficzny. Z czasem rosyjskie komunikaty zaczęły opisywać Vizira jako platformę wojskową zdolną do transportowania ładunków, patrolowania, zwalczania innych dronów oraz działania jako jednostka uderzeniowa.

Podstawą projektu jest szybki kuter rodziny RK-700M. W wersji bezzałogowej usunięto część wyposażenia potrzebnego załodze i zainstalowano systemy automatycznego sterowania, nawigacji i obserwacji. Rosyjscy producenci informowali również o funkcji automatycznego powrotu po wykonaniu zadania lub utracie możliwości jego dalszej realizacji.

• Długość: około 7,5 m
• Szerokość: około 2,4 m
• Wyporność: około 2 t
• Ładunek użyteczny: około 500-600 kg
• Zasięg: około 200-220 km w części publikowanych konfiguracji
• Prędkość: do około 80 km/h
• Napęd: silnik wysokoprężny i pędnik wodnoodrzutowy

W publicznych materiałach dotyczących Vizira pojawiały się różne wartości zasięgu i ładowności, zależnie od wersji i konfiguracji. To ważne przy interpretacji danych o rosyjskich dronach morskich. Parametr pokazywany na wystawie, deklaracja producenta, wymagania wojska oraz możliwości seryjnej jednostki nie zawsze oznaczają to samo.

W 2024 roku pokazano także hydrograficzną wersję Vizir-2M. Jednocześnie rosyjski przemysł zapowiadał rozwój wariantów militarnych. W 2025 roku informacje o Vizirze pojawiały się już w kontekście rosyjskich prac nad rozwojem całego systemu morskich platform bezzałogowych, a nie pojedynczego eksperymentalnego kutra.

Zephyr i Orkan: mały kuter, kilka różnych ról

Innym przykładem modułowego podejścia jest projekt firmy Sea Project, początkowo pokazywany jako Zephyr, a później jako Orkan. Jednostka ma około 5,3 m długości i 1,7 m szerokości. Rosyjskie materiały prezentowały ją jako platformę do patrolowania, ratownictwa, badania środowiska podwodnego oraz przewozu ładunków.

W konfiguracji Orkan system obejmuje stanowisko dowodzenia oraz dwa kutry. Według opublikowanych danych jednostki mogą przewozić około 120-400 kg ładunku, osiągać około 35 węzłów i pokonywać do około 400 km. Wśród rozważanych zastosowań pojawiają się zarówno funkcje radarowe i logistyczne, jak i użycie jednorazowe.

BEC-1000: tona ładunku na bezzałogowej łodzi

Znacznie cięższą koncepcję reprezentuje BEC-1000, określany także jako ASV-1000. Prototyp firmy Pella-Fiord pokazano podczas salonu Flot-2024 w Kronsztadzie. Jedną z kluczowych cech projektu ma być możliwość przewożenia około jednej tony ładunku.

• Długość: około 6,2 m
• Szerokość: około 2,3 m
• Ładunek użyteczny: do 1000 kg
• Deklarowany zasięg: ponad 500 km
• Prędkość maksymalna: około 40 węzłów

Rosyjskie środowisko technologiczne rozwija równolegle koncepcję bezzałogowej logistyki wyspiarskiej oznaczaną jako BEC 1000x1000. Jej celem jest przewożenie około 1000 kg ładunku na dystansie około 1000 km. Taki projekt nie jest tożsamy z wojskowym zastosowaniem ASV-1000, ale pokazuje kierunek prac nad cięższymi bezzałogowymi jednostkami nawodnymi i technologiami potrzebnymi do długotrwałej autonomicznej żeglugi.

Katran trafił do Floty Czarnomorskiej

Katran jest jednym z projektów, które wyszły poza etap samej prezentacji wystawowej. W marcu 2025 roku rosyjskie źródła poinformowały o przekazaniu eksperymentalnych egzemplarzy do Floty Czarnomorskiej w celu prób i dalszego dopracowania konstrukcji. Projekt jest związany z rosyjskim Centrum Systemów i Technologii Bezzałogowych.

Według danych HUR Katran może być wykorzystywany do patrolowania, rozpoznania, obserwacji radarowej, logistyki i zadań uderzeniowych. Projekt przewiduje również współpracę z bezzałogowymi statkami powietrznymi. W konfiguracji nosiciela kuter ma transportować grupę dronów FPV bliżej rejonu działania, a po ich starcie pełnić funkcję przekaźnika sygnału.

Ukraiński wywiad informuje również o możliwości montowania bocznych pływaków zwiększających stabilność jednostki w konfiguracji wielokrotnego użytku. Dla wariantu jednorazowego elementy te mogą być demontowane. HUR nie publikuje pełnych parametrów technicznych Katrana, powołując się na względy operacyjne.

Murena-300S: kamikadze, rozpoznanie i nosiciel FPV

Murena-300S należy do najbardziej rozpoznawalnych nowych rosyjskich bezzałogowych łodzi. Projekt przygotowało biuro Centrum Systemów Bezzałogowych z Tuły. Konstrukcję pokazywano publicznie między innymi podczas forum Armia-2024.

Platforma ma być wykorzystywana do patrolowania, rozpoznania, rozpoznania radioelektronicznego, stawiania i zwalczania min, a także jako jednostka jednorazowego użytku oraz nosiciel FPV. Jedna z konfiguracji wykorzystuje niewielkiego drona połączonego z kutrem przewodem. Dron może wznieść się nad jednostkę i przekazywać obraz bez konieczności korzystania wyłącznie z kamer umieszczonych nisko nad powierzchnią wody.

• Długość: około 5,7 m
• Szerokość: około 1,5 m
• Napęd: silnik zaburtowy
• Ładunek użyteczny: według części prezentacji do około 500 kg
• Deklarowany zasięg: do około 500 km
• Prędkość: zależna od przedstawianej wersji i warunków

Szczególnie interesująca jest kwestia łączności. HUR identyfikuje urządzenie widoczne na jednym z egzemplarzy pokazowych jako antenę Starlink. W 2024 roku specjalistyczny portal Naval News opisywał ją ostrożniej jako prawdopodobną antenę tego systemu. Sam fakt eksponowania terminala łączności satelitarnej pokazuje jednak, jak istotny dla jednostek dalekiego zasięgu jest stabilny kanał transmisji danych.

Również w przypadku Mureny występują rozbieżności pomiędzy poszczególnymi publikacjami. W jednym z wcześniejszych wywiadów przedstawiciel zespołu rozwijającego projekt mówił o bazowym zasięgu około 250 km i mniejszej masie materiału wybuchowego niż maksymalny ładunek podawany później na wystawach. Nie musi to oznaczać sprzeczności. Zasięg zależy od zapasu paliwa i obciążenia, natomiast maksymalna ładowność jednostki nie jest równoznaczna z masą głowicy bojowej.

Nie każdy rosyjski BEC jest dronem kamikadze

Duża część rosyjskiego ekosystemu bezzałogowych jednostek nawodnych powstaje poza typowym przemysłem zbrojeniowym. Przykładem jest Sardina firmy NAVIS i Kompan Marin. Projekt został przygotowany głównie do hydrografii, badania dna, infrastruktury podwodnej i monitoringu. Próby prototypu prowadzono między innymi w Zatoce Fińskiej. Testowano łączność między brzegiem i jednostką, manewrowanie oraz automatyczne utrzymywanie kursu i poruszanie się po zaprogramowanej trasie.

Siwucz powstał na Sachalinie jako projekt związany z hydrografią i autonomiczną żeglugą. Sargan i modułowa Barabulka powstawały w okupowanym Sewastopolu. Rosyjskie materiały przedstawiały Sargana jako platformę do testowania systemów sterowania, łączności i technicznego widzenia. W 2024 roku projekt Sargan-M został jednocześnie wskazany jako rozwiązanie podwójnego zastosowania, co dobrze pokazuje, jak płynna jest granica między cywilnym eksperymentem a technologią możliwą do wykorzystania wojskowo.

Lista jest jeszcze dłuższa

W analizie HUR znalazło się również wiele mniej znanych konstrukcji. Niektóre są rozwiniętymi platformami przemysłowymi, inne mają charakter prototypowy, akademicki lub wręcz improwizowany.

• Striekoza: szybka jednostka RIB rozwijana do działań ratowniczych i transportowych, z możliwością sterowania zdalnego i autonomicznego.
• Afalina: niewielka platforma, dla której przewidywane są zadania patrolowe, poszukiwawcze i wariant jednorazowego użytku.
• Sardina: jednostka hydrograficzna rozwijana przez NAVIS i Kompan Marin.
• Sargan: mała platforma z systemami technicznego widzenia i łączności, rozwijana w okupowanym Sewastopolu.
• Siwucz: projekt hydrograficzny i eksperymentalna platforma autonomicznej żeglugi z Sachalinu.
• Marlin: mały projekt jednostki uderzeniowej w wariancie rzecznym i morskim.
• Wodianoj: modułowa niewielka jednostka przewidywana między innymi do poszukiwania obiektów podwodnych i zadań przeciwminowych.
• Barabulka: trzyczęściowa konstrukcja, którą można transportować samochodem i składać bez ciężkiego sprzętu.
• Bezimienny nosiciel dronów: projekt prezentowany jako bezzałogowa jednostka zdolna do współpracy z bezzałogowymi statkami powietrznymi.

HUR opisuje ponadto rosyjsko-białorusko-chiński projekt wielozadaniowego kompleksu morskiego oraz improwizowaną drewnianą jednostkę pokrytą laminatem. Ta ostatnia pokazuje drugi skraj rosyjskich prac: obok drogich programów przemysłowych rozwijane są bardzo proste konstrukcje, które można produkować szybciej i taniej.

Co łączy te projekty?

Z całego zestawienia wyłania się kilka wspólnych kierunków. Pierwszy to modułowość. Ten sam kadłub może otrzymać radar, sonar, głowicę obserwacyjną, przestrzeń transportową, system walki radioelektronicznej, uzbrojenie lub wyposażenie potrzebne do sterowania innymi dronami. Drugi to coraz większa autonomia, od prostego utrzymywania kursu i zaprogramowanej trasy po systemy reagujące na przeszkody i sytuację na wodzie.

Trzeci kierunek to łączenie różnych domen. Katran i Murena pokazują koncepcję, w której morska jednostka bezzałogowa nie jest już samodzielnym środkiem, lecz mobilną platformą dla dronów powietrznych, czujników oraz punktu retransmisji i łączności. Taki model pozwala przesunąć punkt startu małych dronów znacznie dalej od brzegu i utrzymywać na wodzie element systemu komunikacyjnego.

Czwarty element to duża rozpiętość rozmiarów. Rosja pracuje zarówno nad małymi platformami ważącymi dziesiątki lub setki kilogramów, jak i nad jednostkami zdolnymi do przenoszenia około tony ładunku. Oznacza to, że nie powstaje jeden odpowiednik ukraińskiej MAGURY czy Sea Baby, lecz cały katalog platform dostosowanych do różnych zadań.

Deklarowane parametry nie zawsze oznaczają gotowość bojową

Przy analizie rosyjskich dronów morskich trzeba oddzielić trzy rzeczy: prototyp pokazany na wystawie, jednostkę przekazaną do prób oraz system rzeczywiście produkowany i używany operacyjnie. Rosyjski przemysł regularnie prezentuje koncepcje, które później są zmieniane, otrzymują nowe nazwy albo pozostają na etapie pojedynczych egzemplarzy.

Różnice w deklarowanym zasięgu lub ładowności nie muszą oznaczać błędu. Jednostka z dodatkowymi zbiornikami paliwa może płynąć dalej, ale zabierze mniejszy ładunek. Cięższa konfiguracja uzbrojenia zmniejszy zasięg lub prędkość. Dlatego wartości podawane przez producentów należy traktować jako parametry określonych konfiguracji, a nie zawsze jako potwierdzone możliwości bojowe.

Dlaczego Rosja przyspiesza prace nad dronami morskimi?

Wojna na Morzu Czarnym zmieniła sposób myślenia o niewielkich bezzałogowych jednostkach nawodnych. Ukraina pokazała, że relatywnie mała platforma może prowadzić rozpoznanie, atakować duży okręt, działać jako nosiciel innych systemów i zmuszać przeciwnika do ponoszenia ogromnych kosztów ochrony portów oraz baz. Rosyjskie projekty sprzed 2022 roku koncentrowały się często na hydrografii, patrolowaniu i działaniach przeciwminowych. Po rozpoczęciu pełnoskalowej wojny znacznie częściej pojawiają się warianty uderzeniowe i logistyczne, rozwiązania do zwalczania dronów oraz platformy przenoszące FPV.

Jednocześnie nie oznacza to, że wszystkie opisane konstrukcje są już gotową flotą bojową. Część projektów istnieje w pojedynczych egzemplarzach, część przechodzi testy, a wokół niektórych nadal dostępne są głównie materiały wystawowe i deklaracje producentów. Katran jest przykładem konstrukcji przekazanej do prób wojskowych, natomiast wiele mniejszych projektów pozostaje platformami eksperymentalnymi.

Pełne zestawienie przygotowane przez ukraiński wywiad, wraz z fotografiami poszczególnych konstrukcji, informacjami o producentach i dodatkowymi parametrami, można znaleźć w analizie Głównego Zarządu Wywiadu Ministerstwa Obrony Ukrainy. Przy dalszych ocenach możliwości tych systemów kluczowe będzie rozróżnienie między deklarowanymi parametrami, próbami prototypów, rozpoczęciem produkcji i potwierdzonym użyciem operacyjnym.