UE chce uprościć uznawanie kwalifikacji spoza Unii

Komisja Europejska zaproponowała nowe wspólne zasady uznawania kwalifikacji zawodowych obywateli państw spoza Unii Europejskiej. Projekt ma uprościć i przyspieszyć procedury, które obecnie znacznie różnią się między państwami członkowskimi.

Zmiana może mieć znaczenie również dla Ukraińców mieszkających w Polsce. Dotyczy bowiem osób legalnie przebywających w państwach UE, które zdobyły kwalifikacje poza Unią i chcą wykonywać zawód odpowiadający ich wykształceniu.

Problem pracy poniżej kwalifikacji

Według danych przywoływanych przez instytucje unijne około 40 proc. wysoko wykształconych obywateli państw spoza UE pracuje poniżej swoich kwalifikacji. To około dwa razy częściej niż w przypadku obywateli państw przyjmujących.

Jedną z barier są długie i niejednolite procedury uznawania kwalifikacji. W dokumentach przygotowanych przez Komisję Europejską średni czas procedury dotyczącej dostępu do zawodu regulowanego oszacowano na około 14 miesięcy.

Projekt przewiduje krótsze terminy rozpatrywania spraw, w zależności od rodzaju procedury. W części przypadków mają one wynosić około czterech lub pięciu miesięcy.

Automatyczne uznawanie tylko w określonych przypadkach

Projekt przewiduje również możliwość zastosowania mechanizmu automatycznego uznawania kwalifikacji w siedmiu zawodach objętych unijnym systemem sektorowym: lekarza, pielęgniarki, dentysty, położnej, lekarza weterynarii, farmaceuty oraz architekta.

Nie oznacza to jednak automatycznego uznawania każdego dyplomu wydanego poza UE. Taki mechanizm ma być możliwy tylko wtedy, gdy określony program kształcenia spełni wymagania przewidziane w nowych przepisach i przejdzie odpowiednią ocenę na poziomie europejskim.

Projekt nie obejmuje także wszystkich zawodów w taki sam sposób. Inżynierowie, nauczyciele, specjaliści IT czy przedstawiciele innych profesji mogą podlegać innym procedurom zależnym od zawodu i państwa, w którym chcą pracować.

To jeszcze nie obowiązujące prawo

Projekt Komisji Europejskiej trafił do Parlamentu Europejskiego i Rady UE w ramach zwykłej procedury ustawodawczej.

Nie ma więc obecnie podstaw, aby mówić o obowiązującej zasadzie „4 miesiące zamiast 14” ani o automatycznym uznawaniu zagranicznych dyplomów w całej Unii. Ostateczny kształt przepisów może jeszcze zmienić się w trakcie prac legislacyjnych.

Sam projekt przewiduje również okres na wdrożenie dyrektywy do prawa krajowego po jej przyjęciu. Oznacza to, że nowe rozwiązania nie zaczną działać natychmiast po zakończeniu negocjacji na poziomie UE.

Co może to oznaczać dla Ukraińców w Polsce

Dla części Ukraińców mieszkających w Polsce najważniejszą zmianą byłoby większe ujednolicenie procedur i ograniczenie różnic między państwami UE. Obecnie osoba posiadająca ten sam dyplom może spotkać się z innymi wymaganiami w Polsce, Niemczech czy innym kraju Unii.

Szczególne znaczenie projekt może mieć dla zawodów regulowanych, w których samo doświadczenie zawodowe nie wystarcza do rozpoczęcia pracy. W takich przypadkach wymagane jest formalne uznanie kwalifikacji lub spełnienie dodatkowych warunków określonych przez dane państwo.

Na obecnym etapie osoby planujące uznanie kwalifikacji w Polsce powinny nadal korzystać z obowiązujących polskich procedur. Projekt dyrektywy nie zastępuje obecnych przepisów.