Na szczycie Pop Iwan w Karpatach uruchomiono polsko-ukraińskie centrum wyposażone m.in. w teleskop do obserwacji w warunkach wysokogórskich.

Na szczycie Pop Iwan Czornohorski w ukraińskich Karpatach otwarto Międzynarodowe Centrum Wspólnego Użytkowania Aparatury Naukowej. Placówka działa w odrestaurowanym budynku dawnego obserwatorium, położonym na wysokości 2028 metrów.

Centrum ma służyć naukowcom z Ukrainy i Polski, a w przyszłości także innym zespołom badawczym. Na miejscu będzie można prowadzić m.in. obserwacje astronomiczne oraz badania klimatu, atmosfery, środowiska i przyrody Karpat.

W otwarciu uczestniczyli minister edukacji i nauki Ukrainy Andrij Butenko oraz minister nauki i szkolnictwa wyższego Polski Marcin Kulasek.

Nowy teleskop i kolejne wyposażenie

Jednym z najważniejszych elementów wyposażenia centrum jest teleskop przystosowany do pracy w trudnych warunkach wysokogórskich. Został umieszczony pod specjalną kopułą chroniącą aparaturę przed warunkami atmosferycznymi.

W kolejnym etapie infrastruktura ma zostać uzupełniona o zrobotyzowany kompleks umożliwiający prowadzenie obserwacji i zdalne sterowanie urządzeniami.

Zakres planowanych prac badawczych jest szerszy niż astronomia. Centrum ma umożliwiać także badania meteorologiczne, klimatyczne i ekologiczne, dotyczące m.in. procesów atmosferycznych, zasobów wodnych oraz różnorodności biologicznej Karpat.

Współpraca naukowców z Polski i Ukrainy

Podczas spotkania przedstawiciele obu państw podpisali deklarację dotyczącą dalszej współpracy naukowej. Obejmuje ona wspólne projekty badawcze, wymianę studentów i pracowników akademickich oraz wsparcie młodych naukowców.

Sprzęt zgromadzony w centrum nie ma być przeznaczony wyłącznie dla uczelni bezpośrednio zaangażowanych w projekt. Inne zespoły badawcze również będą mogły ubiegać się o możliwość korzystania z infrastruktury na określonych zasadach.

Obserwatorium z polsko-ukraińską historią

Obiekt na Pop Iwanie powstał w latach 1936-1938. Przed II wojną światową działało tam obserwatorium astronomiczno-meteorologiczne, którego część astronomiczna była związana z Uniwersytetem Warszawskim.

Po dziesięcioleciach nieużytkowania rozpoczęto odbudowę obiektu. Od 2012 roku prace prowadzone były we współpracy ukraińskiej uczelni z Iwano-Frankiwska oraz Uniwersytetu Warszawskiego.

Uruchomienie centrum oznacza, że odrestaurowany obiekt ponownie pełni funkcję badawczą. Jednocześnie staje się miejscem współpracy polskich i ukraińskich środowisk akademickich.

Więcej informacji o projekcie i zakresie planowanych badań można znaleźć w komunikacie Ministerstwa Edukacji i Nauki Ukrainy.