Zniszczone przystanki, pomazane ściany i nielegalne tagi wpływają na wygląd miasta oraz komfort mieszkańców

Graffiti w Lublinie ma dwa bardzo różne oblicza. Z jednej strony miasto od lat kojarzy się z muralami, festiwalami street artu i legalnymi projektami artystycznymi. Z drugiej strony mieszkańcy codziennie widzą przypadkowe napisy, tagi i zabrudzenia na przystankach, szybach, ścianach budynków oraz elementach miejskiej infrastruktury.

Kluczowe jest rozróżnienie: mural wykonany za zgodą właściciela lub w ramach miejskiego wydarzenia to część kultury miejskiej. Napis na wiacie przystankowej, elewacji, szybie autobusu, zabytku albo cudzej ścianie bez zgody właściciela to już nie sztuka, lecz niszczenie wspólnej przestrzeni.

Przystanek to nie tablica do pisania

Problem graffiti na przystankach nie jest w Lublinie nowy. Zarząd Dróg i Transportu Miejskiego w Lublinie przypominał w kampanii „Nie bądź bierny! Powiadom!”, że pasażerowie mogą reagować na rozbijanie wiat, niszczenie gablot z rozkładami jazdy, naklejanie ogłoszeń na przystankach, dewastowanie siedzeń, niszczenie kasowników oraz malowanie graffiti na szybach pojazdów i wiatach przystankowych.

W praktyce oznacza to, że graffiti na przystanku nie jest tylko kwestią estetyki. To także koszt napraw, czyszczenia i wymiany elementów infrastruktury. Pieniądze wydane na usuwanie zniszczeń mogłyby zostać przeznaczone na remonty, nowe wiaty, lepsze wyposażenie przystanków lub inne potrzeby komunikacji miejskiej.

Więcej o tej kampanii można przeczytać w komunikacie ZDiTM: Nie bądź bierny! Powiadom!.

Ściany, fasady i miejsca symboliczne

Nielegalne graffiti na ścianach budynków ma jeszcze szerszy wymiar. Inaczej wygląda sytuacja na legalnej ścianie przeznaczonej do działań artystycznych, a inaczej na elewacji kamienicy, budynku użyteczności publicznej, parkingu, zabytku albo istniejącego muralu.

Lubelska policja opisywała sprawy, w których nielegalne malowanie po ścianach kończyło się zarzutami uszkodzenia mienia. W jednym z przypadków chodziło o graffiti na ścianie parkingu przy ul. Pana Balcera. Według policji powierzchnia napisu miała około 30 metrów kwadratowych, a straty oszacowano na około 12 tys. zł.

Jeszcze poważniejsze konsekwencje mogą dotyczyć budynków zabytkowych. Policja informowała także o sprawie pomalowania elewacji Teatru Starego w Lublinie. W tym przypadku mowa była o zarzutach z ustawy o ochronie zabytków.

Osobnym przykładem jest zamalowanie „Muralu Wdzięczności Miastu Lublin” przy ul. Daszyńskiego. Według policji sprawcy zamalowali ścianę, na której znajdował się mural, a obok pojawiło się graffiti. To pokazuje, że nielegalne malowanie może niszczyć nie tylko zwykłą elewację, ale również już istniejącą pracę artystyczną.

Lublin ma także legalną stronę graffiti

Nie można jednak wrzucać wszystkiego do jednego worka. Lublin ma własną historię legalnego graffiti, murali i sztuki w przestrzeni publicznej. Miasto gościło między innymi Meeting Of Styles, międzynarodowy festiwal graffiti, którego ideą jest pokazywanie graffiti jako jednej z form sztuki miejskiej i przestrzeni twórczego działania młodych ludzi.

Podczas takich wydarzeń powstają prace zaplanowane, uzgodnione i wykonywane w konkretnych miejscach. To zupełnie inna sytuacja niż przypadkowy tag na wiacie przystankowej, szybie, skrzynce technicznej albo świeżo odnowionej elewacji.

Informacje o lubelskiej edycji Meeting Of Styles można znaleźć na stronie miasta: komunikat Lublin.eu o festiwalu graffiti.

Co naprawdę szpeci miasto

Największy problem nie polega na tym, że w mieście pojawia się sztuka uliczna. Problemem jest chaos: przypadkowe napisy, bazgroły, naklejki, zabrudzone szyby, zniszczone gabloty, pomazane ściany i elementy infrastruktury, które powinny służyć wszystkim mieszkańcom.

W badaniach przygotowanych na potrzeby Strategii Lublin 2030 mieszkańcy zwracali uwagę na zdewastowane przystanki, odrapane kamienice, zaniedbane fragmenty miasta i akty wandalizmu w przestrzeni publicznej. Jednocześnie pozytywnie oceniali obecność sztuki miejskiej, w tym graffiti i instalacji. To dobrze pokazuje granicę: mieszkańcy nie odrzucają sztuki w mieście, ale nie chcą przestrzeni zaniedbanej i przypadkowo niszczonej.

Dla miasta ważne jest więc nie tyle pytanie, czy graffiti ma istnieć, ale gdzie, w jakiej formie i za czyją zgodą. Legalny mural może stać się częścią lokalnej tożsamości. Nielegalny napis na przystanku staje się kosztem, problemem technicznym i sygnałem zaniedbania.

Gdzie zgłaszać dewastację w Lublinie

W przypadku zauważenia dewastacji przystanku, uszkodzenia elementów infrastruktury lub innego aktu wandalizmu warto zgłosić sprawę właściwym służbom. Wybór kontaktu zależy od tego, czego dotyczy problem.

• Straż Miejska Miasta Lublin
  W sprawach bieżących interwencji, porządku publicznego, wandalizmu i graffiti:
  tel. 986 lub 81 466 50 20
  e-mail: [email protected]
  SMS dla osób z niepełnosprawnością słuchu: 665 500 410
• MPK Lublin: infrastruktura przystankowa
  W sprawach dotyczących uszkodzeń lub uwag do infrastruktury przystankowej:
  tel. 797 400 847
  e-mail: [email protected]
  kontakt od poniedziałku do piątku w godz. 6:00-14:00
• ZDiTM Lublin
  W sprawach związanych z funkcjonowaniem komunikacji miejskiej:
  tel. 81 466 58 13
  e-mail: [email protected]
• Contact Center Urzędu Miasta Lublin i „Zgłoś TO!”
  Ogólne problemy w przestrzeni publicznej można zgłaszać przez miejską usługę „Zgłoś TO!” albo Contact Center Urzędu Miasta Lublin:
  tel. 81 466 1000
• Gdy zdarzenie trwa lub zagraża bezpieczeństwu
  Jeśli ktoś właśnie niszczy przystanek, elewację, zabytek, pojazd lub inny element infrastruktury, należy korzystać z numerów alarmowych:
  112, 997 lub 986

Mieszkańcy nie powinni samodzielnie usuwać napisów z cudzych ścian, szyb, znaków lub infrastruktury drogowej. Bezpieczniej jest zgłosić problem właścicielowi obiektu, zarządcy terenu albo odpowiednim służbom.

Jedno oczyszczone miejsce nie zmieni całego miasta, ale może zmienić sposób patrzenia na wspólną przestrzeń. Jeśli mieszkańcy, zarządcy budynków, służby miejskie i właściciele nieruchomości będą reagować szybciej, zmiana może być widoczna nie tylko na jednej ścianie, ale w całych fragmentach miasta.